نحوه طرح شکایت کیفری

جهت طرح شکایت کیفری می توانید حضوری به دادسرا یا کلانتری بروید و شکایت خود را مطرح کنید و هم از طریق دفاتر خدمات قضایی می توانید شکواییه خود را تقدیم نمایید. دفاتر خدمات قضایی برای سهولت انجام امور حقوقی مانند طرح و پیگیری دعاوی و جرایم پیش بینی شده اند. شما می توانید شکواییه خود را از این طریق نیز تقدیم کنید.

اولین اقدام شاکی برای طرح شکایت چیست؟

اولین اقدام شاکی جهت اعلام جرم و پیگیری حق خود، تنظیم شکوائیه می‌باشد؛ زیرا طبق ماده ۶۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ یکی از جهات قانونی برای شروع به تعقیب، شکایت شاکی یا مدعی خصوصی است. البته اگر جرم جنبه عمومی داشته باشد، طرح دعوا و تعقیب متهم از این جنبه از وظایف دادستان محسوب می‌شود.

چگونه شکواییه تنظیم کنیم؟

طبق ماده ۶۸ قانون آیین دادرسی کیفری شاکی یا مدعی خصوصی می‌تواند شخصاً یا توسط وکیل شکایت کند. در شکوائیه موارد زیر باید قید شود:

  1. نام و نام خانوادگی، نام پدر، سن، شغل، میزان تحصیلات، وضعیت تأهل، تابعیت، مذهب، شماره شناسنامه، شماره ملی، نشانی دقیق و در صورت امکان نشانی پیام‌نگار (ایمیل)، شماره تلفن ثابت و همراه و کد پستی شاکی؛
  2. موضوع شکایت، تاریخ و محل وقوع جرم؛
  3. ضرر و زیان وارده به مدعی و مورد مطالبه وی؛
  4. ادله وقوع جرم، اسامی، مشخصات و نشانی شهود و مطلعان در صورت امکان؛
  5. مشخصات و نشانی مشتکی‌عنه یا مظنون در صورت امکان؛

قوه قضائیه مکلف است اوراق متحدالشکل مشتمل بر موارد فوق را تهیه کند و در اختیار مراجعان قرار دهد تا در تنظیم شکوائیه مورد استفاده قرار گیرد. عدم استفاده از اوراق مزبور مانع استماع شکایت نیست.

مدارک طرح شکایت

ابطال تمبر برای شکواییه

پس از تنظیم شکوائیه برای این که شکواییه تقدیم دادسرا شود، شاکی باید از دو جهت تمبر باطل نماید: از جهت تصدیق اوراق و از جهت هزینه دادرسی.

  1. تمبر از بابت تصدیق اوراق پیوستی: هم زمان با تنظیم شکوائیه باید شاکی تمامی اسناد و مدارک و ادله مکتوب خود را پیوست شکوائیه نموده و این اسناد را طبق بند ۱۷ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین باید با پرداخت مبلغ «۵.۰۰۰ ریال» تصدیق کند.(منظور همان کپی برابر اصل است)
  2. تمبر هزینه شکایت کیفری: طبق بند ۴ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین، شاکی باید با مراجعه به واحد تمبر در دادسرای محل وقوع جرم که صلاحیت دارد با پرداخت مبلغ «۵۰.۰۰۰» تمبر از بابت هزینه شکایت ابطال نماید.

تقدیم شکوائیه به دادسرای صالح

مرحله بعدی در شکایت تقدیم شکوائیه به دادسرای صالح است. بعد از تنظیم شکوائیه، دومین اقدام شاکی تقدیم شکواییه تنظیم شده به دادسرای صالح برای رسیدگی می‌باشد. برای رسیدگی به جرم در مرحله تحقیقاتی در دادسرا سلسله مراتبی وجود دارد و طبق ماده ۱۱۶ قانون آیین دادرسی کیفری سلسله مراتب صلاحیت دادسراها برای رسیدگی به جرم به شرح ذیل می‌باشند:

  1. دادسرای محل وقوع جرم: قاعدتاً اولین جایی که شاکی برای شکایت اقدام می کند همان دادسرای محل وقوع جرم است و اصل و قاعده این است که شکایت کننده شکواییه خود را به دادسرای محل وقوع جرم تقدیم کند.
  2. دادسرای محل کشف جرم یا دستگیری متهم: گاه ممکن است محل وقوع جرم مشخص نباشد و صرفاً وقوع جرم به کلانتری یا دادسرا اعلام شده باشد، در چنین حالتی که محل وقوع جرم مشخص نباشد، شکوائیه به دادسرایی تقدیم می‌شود که جرم در حوزه آن کشف شده یا متهم دستگیر شده است.
  3. دادسرای محل اقامت متهم: در انتها و چنانچه جرم کشف نشده باشد و محل وقوع آن نیز برای شکایت کننده معلوم نباشد تکلیف او چیست؟ اگر به هر دلیلی، محل وقوع جرم مشخص نباشد یا جرم کشف نشده یا متهم دستگیر نشود شکایت به دادسرای محل اقامت متهم تقدیم خواهد شد.

تحویل شکوائیه به معاونت ارجاع

شاکی پس از تنظیم شکواییه و ابطال تمبر و مصدق نمودن تمام اوراق کپی، شکواییۀ خود را در دادسرا به قسمت معاونت ارجاع تقدیم می‌کند. این معاون ارجاع است که پرونده را به کلانتری یا شعبات دادیاری یا بازپرسی می فرستد. اگر نیاز به تحقیقات از طرف ماموران و ضابطان باشد معاون ارجاع پس از بررسی پرونده در صورت نبودن مانع (رعایت صلاحیت ذاتی و محلی و هزینه و ابطال تمبر) ، اقدام به ارجاع پرونده به کلانتری مربوطه و در صورت تشخیص به یکی از شعبات بازپرسی یا دادیاری می کند.

طرح شکایت کیفری کاریکاتور

وقتی که معاون ارجاع در دادسرا پرونده را به کلانتری می فرستد

قبل از ثبت پرونده در دادسرا پرونده به کلانتری که جرم در حوزۀ آن اتفاق افتاده یا در حوزه آن کشف شده یا متهم در حوزۀ آن دستگیر شده، ارجاع داده می‌شود تا تحقیقات لازم توسط کلانتری مربوطه انجام شود.در این صورت شاکی باید با توجه به محل ارتکاب جرم یا کشف آن به کلانتری مربوطه به قسمت (معاضدت قضائی) مراجعه کرده و پس از دستور رئیس بخش مربوطه شکوائیه خود را به قسمت ثبت رایانه تحویل نماید.

پس از ثبت شکوائیه باید آن را در اختیار یکی از ضابطین دادگستری که در آن محل (معاضدت قضائی) مشغول به کار هستند قرار دهد تا اطلاعات و تحقیقات دستور داده شده توسط ضابطین دادگستری مربوطه انجام گیرد و پرونده دوباره به دادسرا ارجاع داده شود.

در صورت ارجاع پرونده به یکی از شعب دادیاری یا بازپرسی تکلیف چیست؟

شکایت کننده پس از تحویل شکوائیه از معاونت ارجاع باید به دادیاری یا بازپرس مشخص‌شده که قسمت پایین شکوائیه نوشته می‌شود، مراجعه کرده تا پرونده در آن شعبه ثبت گردد. البته ممکن است قبل از ثبت شکایت بازپرس یا دادیار محترم دستوراتی برای انجام تحقیقات مقدماتی برای کلانتری مربوطه صادر نماید که در این صورت شخص باید به کلانتری مربوطه مراجعه نماید و اقدامات ذکر شده در فوق را انجام دهد.

تعیین جلسه در شعب دادیاری یا بازپرسی چگونه صورت می گیرد؟

بعد از این که پرونده از کلانتری یا آگاهی مربوط برگشت، مدیر دفتر شعبه ابتدا شماره کلاسه پرونده را روی پوشه نوشته و در صورت بررسی اسناد و مدارک پیوست در صورتی که پرونده را کامل ببیند فوراً پرونده را در اختیار شعب رسیدگی‌کننده قرار خواهد داد. چنانچه پرونده از نظر شعبه رسیدگی‌کننده کامل باشد، بازپرسی یا دادیاری رسیدگی‌کننده دستور تعیین وقت رسیدگی (به ساعت- روز- ماه- سال) به همراه علت حضور را به مدیر اعلام و مدیر ضمن صدور اخطاریه و تحویل آن به واحد ابلاغات قضائی یا کلانتری مربوط وقت جلسه رسیدگی را به طرفین یا وکلای آنان ابلاغ می‌کند.

در اخطاریه باید حتماً علت حضور متهم به همراه نتیجه عدم حضور و حق داشتن وکیل باید قید شود.

دادسرا در مواجهه با پرونده ناقص چه واکنشی دارد؟

چنانچه پرونده از نظر شعب رسیدگی‌کننده ناقص باشد، اگر تحقیقات ناقص باشد یا نیاز به تحقیقات یا شنیدن و رویت  شهادت شهود باشد یا ارجاع امر به کارشناسی نیاز باشد پرونده مجدداً به دستور مقام قضائی حسب مورد به کارشناسی یا کلانتری یا آگاهی مربوطه ارجاع می‌شود تا دستورات قضائی به سرانجام برسد.

رسیدگی در شعبات دادیاری و بازپرسی به چه نحو است؟

اگر اخطاریه تشریفات قانونی ابلاغ را داشته باشد، پرونده آماده رسیدگی خواهد بود. حضور و عدم حضور شاکی یا متهم مانع رسیدگی نیست جز در موارد خاص. مقام رسیدگی‌کننده چه در شعبه دادیاری و چه در شعبه بازپرسی بعد از شنیدن اظهارات حاضرین و بررسی اسناد و مدارک موجود در صورتی که نیاز به تحقیقات دیگری نباشد، پس از اخذ آخرین دفاع از متهم رأی صادر می‌نماید. آرائی که در دادسرا صادر می شود عبارتند از:

  1. صدور قرار منع تعقیب یا موقوفی تعقیب: ممکن است عمل ارتکابی فرد جرم نباشد یا به متهم منتسب نباشد، چنانچه عمل جرم نباشد یا عمل ارتکابی منتسب به متهم نباشد قرار منع تعقیب صادر خواهد شد؛ ولی اگر متهم فوت کند یا شاکی در جرائم قابل گذشت اعلام گذشت نماید یا جرم مشمول عفو یا مرور زمان یا فسخ قرار گیرد یا موضوع، اعتبار امر مختومه(منظور موردی است که قاضی قبلا به مورد رسیدگی کرده باشد) داشته باشد، طبق ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی کیفری بازپرس قرار موقوفی تعقیب صادر خواهد نمود. قرار موقوفی تعقیب ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ پس از تأیید دادستان یا دادیار اظهارنظر قابل اعتراض در دادگاه صالح از طرف شاکی می‌باشد.
  2. صدور قرار جلب به دادرسی: بازپرس یا دادیار محترم در صورتی که با بررسی محتویات پرونده و تحقیق و استنطاق از اصحاب دعوا و شهود آنان معتقد به تحقق جرم باشند و شرایط مندرج در بند یک را احراز ننمایند، باید قرار جلب به دادرسی صادر نمایند. قرار جلب به دادرسی به دادستان اعلام و دادستان در صورت موافقت بر اساس آن کیفر خواست صادر خواهد کرد.

رسیدگی در دادگاه بدوی کیفری

ارجاع پرونده به دادگاه بدوی و تعیین وقت رسیدگی مرحله بعدی رسیدگی کیفری است.بعد از صدور کیفرخواست پرونده به دادگاه صالح  که حسب مورد دادگاه عمومی (کیفری یک یا دو) یا انقلاب یا نظامی است، ارجاع می‌شود و پس از ثبت در دفتر کل و ارجاع به یکی از شعب، پرونده به نظر قاضی شعبه رسیده و ایشان در صورت کامل بودن پرونده دستور تعیین وقت و ابلاغ جلسه رسیدگی به اطراف شکوائیه را خواهد داد و در صورت ناقص بودن پرونده دستور برگشت پرونده به دادسرا با قید موارد نقص تحقیقات را خواهد داد.

بعد از اینکه جلسه رسیدگی به اصحاب دعوا یا وکلای آنان ابلاغ شد در زمان تعیین شده جلسه رسیدگی تشکیل و اسناد و مدارک موجود مجدداً مورد بررسی قرار می‌گیرد. ممکن است دوباره از گواهان گواهی شود، النهایه دادگاه بدوی صالح تصمیم گیری می‌کند و تصمیم دادگاه ممکن است صدور برائت یا محکومیت باشد.

  1. صدور حکم برائت: چنانچه اسناد و مدارک کافی برای تحقق جرم وجود نداشت یا به هر علتی وقوع یا انتساب جرم به متهم احراز نشد، دادگاه مکلف است حکم برائت متهم را صادر نماید که این حکم از سوی شاکی ظرف مهلت ۲۰ روز برای اشخاص مقیم ایران و ظرف مهلت دو ماه برای اشخاص خارج از ایران قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر استان می‌باشند.
  2. صدور حکم محکومیت: اگر دادگاه با بررسی اوراق پرونده و اظهارات شهود و اسناد موجود معتقد به ارتکاب جرم از سوی متهم باشد، وی را حسب مورد به مجازات قانونی جرم محکوم می‌کند. این رأی از تاریخ ابلاغ از سوی محکوم علیه ظرف بیست روز برای اشخاص مقیم ایران و دو ماه برای اشخاص خارج از ایران قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر می‌باشد.

شکایت کیفری

تجدیدنظرخواهی در امور کیفری

پس از صدور رای کیفری در دادگاه بدوی هرکدام از طرفین حق تجدیدنظرخواهی خواهند داشت. پس از ارجاع پرونده به دادگاه تجدیدنظر و تعیین وقت رسیدگی با اعتراض هریک از اصحاب دعوا (شاکی یا مشتکی عنه) پرونده به دادگاه تجدیدنظر استان محل وقوع جرم ارسال می‌گردد. بعد از ارسال در دفتر کل ثبت و نهایتاً  به یکی از شعب برای رسیدگی به تجدیدنظرخواهی ارجاع می‌شود که مجدداً در آنجا نیز ثبت می‌گردد.  اگر حکم بر محکومیت متهم صادر شده باشد، مطابق مقررات جدید قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ جلسه رسیدگی حضوری برای دادگاه تجدیدنظر رسیدگی‌کننده الزامی است و الا بدون حضور اصحاب دعوا به تجدیدنظرخواهی رسیدگی و تصمیم قطعی می‌گیرد و این رأی به اصحاب دعوا ابلاغ می‌گردد.

اجرای حکم کیفری آخرین مرحله رسیدگی کیفری

اجرای حکم در دادسرای محل وقوع جرم آخرین مرحله رسیدگی است. در صورتی که رأی قطعی مبنی بر محکومیت متهم صادره شده باشد، پرونده برای اجرا به واحد اجرای احکام کیفری در دادسرای محل وقوع جرم ارجاع می‌شود و این دادسرا حسب مقررات مندرج در مواد ۵۲۹ الی ۵۵۸ قانون آیین دادرسی کیفری حکم را اجرا خواهند کرد.

هرکس به موجب حکم قطعی دادگاه به پرداخت جزای نقدی محکوم گردد و آن را نپردازد، اموال وی به‌وسیله مرجع اجرای حکم، شناسایی، توقیف و با رعایت مقررات راجع به مستثنیات دین از محل فروش آنها نسبت به اجرای حکم اقدام می‌شود. در صورت فقدان مال یا عدم شناسایی آن، مرجع اجرای حکم می‌تواند با توقیف بخشی از حقوق طبق قانون اجرای احکام مدنی و یا تمام یا بخشی از سایر درآمدهای محکومٌ‌علیه(شخصی که به موجب حکم دادگاه محکوم شده باشد) برای وصول جزای نقدی اقدام مقتضی به‌عمل آورد. در صورت تقاضای تقسیط از جانب محکومٌ‌علیه و احراز قدرت وی به پرداخت اقساط، دادگاه نخستین که رأی زیر نظر آن اجراء می‌شود می‌تواند با أخذ تضمین مناسب امر به تقسیط نماید.

هرگاه اجرای حکم به طرق مذکور ممکن نگردد با رعایت مقررات مربوط به مجازات‌های جایگزین حبس به ترتیب زیر عمل می‌شود:

  • الف- در جزای نقدی تا پانزده میلیون ریال، هر سی‌هزار ریال به یک‌ساعت انجام خدمات عمومی رایگان تبدیل می‌شود.
  • ب- در جزای نقدی بالای پانزده میلیون ریال، همچنین درصورت عدم شرایط اجرای بند (الف) این ماده، هر سیصد هزار ریال به یک روز حبس تبدیل می‌شود.

چند نمونه شکوایه  در خصوص جرائمی که زیاد به وقوع می پیوندد

دادستان محترم عمومی و انقلاب شهرستان

مشاوره حقوقی فوری

وکیل تاپ بزرگ ترین و مدرن ترین سامانه آنلاین حقوقی

با سلام و احترام خدمت مقام محترم قضایی

به استحضار عالی می­رساند :

در تاریخ ….. دو نفر که لباس …. به تن داشتند در ساعت ….. شب به محل سکونت اینجانب به آدرس …. مراجعه کرده و در نبود اینجانب قفل درب را شکسته و وارد منزل شدند. خوشبختانه با ایجاد سر و صدا ناشی از سرقت مشتکی­ عنهم چند نفر از همسایه ­ها در صحنه سرقت حاضر شده و از حضور سارقین مطلع شده و سریعاً با نیروی انتظامی تماس گرفتند. لازم به ذکر است که اهالی سارقین را شناسایی نموده و نیروی انتظامی مشروح گزارشات را از اهالی اخذ نموده است. حال با عنایت به شرح ماوقع و ادله اینجانب ، ۱- ….. ، ۲- …. و …، و با توجه به اینکه فعل ارتکابی مشتکی­ عنهم مصداق بارز ماده­ی ۶۵۵ قانون مجازات اسلامی می­باشد، تعقیب و مجازات ایشان به اتهام شروع به جرم و نیز تحقق جرم (سرقت) را استدعا دارم.

از بذل توجه و مساعدت جنابعالی کمال قدردانی را دارم.

با سلام

احتراماً به استحضار می رساند:

اینجانب با مشتکی عنه به علت موضوع ……….. دچار اختلافاتی شدیم که چندین بار به کشمکش انجامید. ایشان در تاریخ ……. به محل سکونت بنده مراجعه کرده و شروع به فحاشی و توهین با استفاده از الفاظ رکیک نسبت به بنده و خانواده ام نموده اند و باعث هتک حرمت و برهم زدن آسایش همسایگان شده اند. چند نفر از اهالی محل شاهد این قضیه بوده اند و حاضر به شهادت نیز می باشند. لذا با توجه به شرح شکواییه و ادله اینجانب که شامل شهادت شهود و ………. می باشد و همچنین به استناد ماده ۶۰۸ قانون مجازات اسلامی تعزیرات، تعقیب و مجازات مشتکی عنه را به اتهام توهین و فحاشی استدعا دارم.

برای مطالعه بیشتر و درک جامع تر و جزیی تر این موضوع می توانید به کتاب شیوه های عملی طرح و دفاع از ۲۶دعوی کیفری  به قلم گروه پژوهش از انتشارات چراغ دانش رجوع نمایید.”

نیاز به مشاوره حقوقی با وکیل خوب دارید ؟ بله، تماس فوری خیر
3 نظرات
  1. نرگس می گوید

    سلام ممنون از مطلب سلیس و سادتون

  2. بهار می گوید

    سلام
    با سلام ببخشید ی سوال
    اگر متهم به کلاهبرداری تو زندان باشه و پرونده داشته باشه چطوری باید از راه دور مثلا ی شهر دیگه ازش شکایت کرد باز روال همین کلانتری هست با توجه به این که زندان باشه و دادگاه رای هم داده باشه به صورت کیفری

    1. محدثه لواسانی می گوید

      سلام به دفتر خدمات قضایی محل سکونت برای طرح شکایت رجوع کنید

سوال حقوقی خود را مطرح کنید

وکلای متخصص ما در اسرع وقت به شما پاسخ خواهند داد