قرار اناطه حقوقی چیست و آیا قابل اعتراض است؟

اناطه همانطور که از لفظ آن پیداست به معنای منوط کردن و موکول کردن است. در اصطلاح حقوقی قرار اناطه به این مفهوم است که اگر کسی طرح دعوایی کند اما رسیدگی به این دعوا منوط به اثبات ادعایی در دادگاه دیگر باشد دادگاه این قرار را اتخاذ می کند تا فرد ابتدا با مراجعه به آن دادگاه و اثبات ادعای خود رسیدگی در این دادگاه را هموار سازد.

مشاوره حقوقی فوری

مشاوره تخصصی تلفنی و متنی آنلاین با وکلای سراسر کشور

دادگاه در تصمیمات قضایی که اتخاذ می کند ممکن است رای صادر کند. رای معنای عامی دارد و شامل حکم و قرار است در بیان حکم آمده است رایی است که هم در مورد ماهیت و موضوع دعوا باشد و هم اینکه باعث بسته شدن پرونده بشود اما قرار ممکن است حسب مورد یکی از این ویژگی ها را نداشته باشد.

قرار اناطه هم از تصمیمات قضایی دادگاه است از آنجا که صراحتا این لفظ اناطه در ماده ۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی نیامده است اما علمای حقوق به تبع قوانین دیگر که این لفظ صراحتا پیش بینی شده آن را قرار اناطه می نامند.

اما قرار اناطه بیشتر در موضوعات کیفری جریان داشت تا که در سال ۱۳۷۹با تصویب قانون آیین دادرسی مدنی به رسمیت شناخته شد، زیرا عده ای از علمای حقوق قبل از تصویب آن مخالف قرار اناطه در امور حقوقی بودند.

چرایی قرار اناطه حقوقی

از آنجا که صلاحیت دادگاه کیفری نسبت به حقوقی از مصادیق بارز صلاحیت ذاتی است و جز در موارد استثنایی نمی توانند در کار یکدیگر دخالت کنند لذا ممکن است دعوایی در دادگاه حقوقی مطرح شود؛ اما رسیدگی به آن منوط به اثبات ادعایی در دادگاه دیگر باشد حال ممکن است آن دادگاه دیگر کیفری باشد یا حقوقی.

قرار اناطه حقوقی

مصادیق و مثال هایی از قرار اناطه

برای مثال تصور کنید که الف علیه ب اقامه دعوای حقوقی کرده است از باب مطالبه وجه چک در این حال ب ادعا می کند که چک نامبرده مسروقه است و وی شکایت کیفری از این امر را هم تسلیم دادگاه کیفری کرده است، حال می توان گفت چون رسیدگی به پرونده چک منوط به اثبات مسروقه نبودن آن است در این حالت قرار اناطه صادر می شود تا تکلیف مسروقه بودن یا نبودن مشخص شود.

در مثالی دیگر تصور کنید که فردی علیه قاضی در دادگاه عمومی طرح دعوا می کند از باب مطالعه خسارت ناشی از تقصیر وی حال چون رسیدگی به این موضوع ابتدائا منوط به اثبات تقصیر قاضی در دادگاه عالی انتظامی قضات است ابتدا باید در آن دادگاه این تقصیر را ثابت کند تا سپس پرونده در دادگاه حقوقی به جریان بیفتد.

یا اینکه فرض کنید فردی علیه شهرداری اقامه دعوا کرده از باب مطالبه خسارت و زیان وارده به خودش از ناحیه تصمیمات شهرداری با توجه به این که ابتدائا لازم است که تقصیر شهرداری در دیوان عدالت اداری ثابت شود که پس از آن با ضمیمه کردن آن حکم دعوای خود را ادامه بدهد در دادگاه عمومی.


بیشتر بخوانید: اعتراض در دیوان عالی کشور


قرار اناطه

صدور قرار اناطه با وجود چه شرایطی ممکن است؟

ابتدا لازم است آن مقدمه دعوا که نیاز به اثبات دارد در صلاحیت دادگاه دیگر باشد.

و شرط دیگر این است که این ادعا متکی به دلایل قوی باشد و صرف ادعا را دادگاه نمی تواند مستند صدور قرار اناطه قرار دهد.

ماده ۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی اینگونه بیان حکم می کند:

هرگاه رسیدگی به دعوا منوط به اثبات ادعایی باشد که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه دیگری است، رسیدگی به دعوا تا اتخاذ تصمیم از مرجع صلاحیت ‌دار متوقف می شود. در این مورد، خواهان مکلف است ظرف یک ماه در دادگاه صالح اقامه دعوا کند و رسید آن را به دفتر دادگاه رسیدگی کننده تسلیم نماید، در غیر این صورت قرار رد دعوا صادر می شود و خواهان می تواند پس از اثبات ادعا در دادگاه صالح مجدداً اقامه دعوی نماید.

پس با این اوصاف اگر خواهان دعوایی را طرح کرده است که رسیدگی به آن منوط به اثبات ادعای دیگر در دادگاه دیگر باشد ۱ ماه فرصت دارد که در آن دادگاه اقامه دعوا کند و رسید آن را به دادگاه اولیه تحویل بدهد در غیر این صورت پس از سپری شدن مدت مشخص دادگاه دعوای وی را رد می کند. اما این رد دعوا مانع از آن نیست که بعدا بتواند دوباره طرح دعوا کند.

قرار اناطه

قابلیت اعتراض به قرار اناطه

در ماده ۳۳۲ آیین دادرسی مدنی قرار هایی را پیش بینی کرده است که قابل اعتراض تجدید نظر است در این موارد نامی از قرار اناطه برده نشده و در مواد ۳۶۷ و ۳۶۸ هم به مواردی اشاره شده است که قابل فرجام هستند و باز هم اسمی از قرار اناطه برده نشده است بنابراین قرار اناطه حقوقی قابل اعتراض نخواهد بود برعکس قرار اناطه در امور کیفری که قابل اعتراض است.

مهلت اعتراض به قرار اناطه ده روز می باشد

نتیجه گیری

قرار اناطه وقتی صادر می شود که طبق ماده ۱۹ ق.آ.د.م رسیدگی به یک دعوا منوط و موکول به اثبات ادعایی در دادگاه دیگر باشد.

برای مثال زن ادعا می کند با فوت همسر وی فلان زمین به عنوان مهریه متعلق به وی است اما رسیدگی این ادعا منوط به اثبات این ادعا یعنی ادعای نکاح و مهریه در دادگاه خانواده است پس فعلا دعوا متوقف می شود تا تکلیف این ادعا مشخص شود.

سوالات متداول

بله و این امر را ماده ۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی پیش بینی کرده است.

در این موارد لازم است که ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ در آن دادگاه طرح دعوا بشود و رسید آن تحویل دادگاه اولیه بشود در غیر این صورت دادگاه دعوا را رد خواهد کرد.

با صدور این قرار دعوای اولیه و رسیدگی به آن متوقف می شود تا درباره این امر تعیین تکلیف شود.

خیر قرار اناطه در امور حقوقی قابل اعتراض نیست اما قرار اناطه کیفری قابل اعتراض است.

انتقادات و پیشنهادات سازنده خود را با ما در میان بگذارید.

متخصصین ما به آنها جامع عمل می پوشانند.