دادسرای انتظامی قضات چیست؟ و چگونگی طرح شکایت در آن

“این چه وضعشه، وقت رسیدگی قضایی داشتم قاضی جوری باهام حرف میزد که انگار من جانی ام یا اینکه به اتهام خیانت در امانت احضار شدم به دادسرا، بازپرس جوری بهم تاخت که خودم قبول کردم مرتکب جرم شدم و اینکه مدارکی دارم که اثبات میکنه قاضی رشوه گرفته تا رأی علیه من صادر کنه”؛

مشاوره حقوقی فوری

مشاوره تخصصی تلفنی و متنی آنلاین با وکلای سراسر کشور

اینها بخشی از گلایه و حتی شکوائیه مردم زمانی است که به دادگاه یا دادسرا یا هر مرجع قضایی مراجعه می کنند و با برخورد نامناسب قضات و یا حتی تضییع حق از جانب آنها مواجه می شوند و این را انتهای راه می دانند و با گفتن اینکه همشون فاسدن بی خیال شکایت یا دعوایی که مطرح کرده می شوند یا اینکه خود را با صدور رأیی ناعادلانه متحمل زیان می ببینند.

اما این انتهای راه نیست بلکه مرجع قضایی با وظیفه تظلم خواهی از حقوق مردم نسبت به تخلفات قضات وجود دارد و تنها با دانستن اینکه چه شرایطی باید وجود داشته باشد که بتوان علیه قاضی متخلف اقدام قانونی کرد، می تواند از حق ناحق شده جلوگیری یا موجب احقاق حق فردی که به موجب تخلف انتظامی قاضی متخلف خود را بی پناه می داند، شد.

با این مقدمه ابتدا به شاکله مرجع انتظامی قضات و اینکه چه تشکیلات را شامل می شود، می پردازیم و سپس به تخلفاتی که مشمول قانون نظارت بر رفتار قضات می شود، و همچنین مجازات هایی که برای تخلفات قضات در نظر گرفته شده، توجه ویژه خواهد شد. در نهایت مسیر و چگونگی طرح شکایت در دادسرای انتظامی قضات را به ساده ترین شکل ممکن ارائه می نماییم.

تشکیلات مرجع انتظامی قضات

به موجب قانون نظارت بر رفتار قضات مصوب سال ۱۳۹۰، به منظور نظارت بر نحوه عملکرد و رفتار قضات و همچنین رسیدگی به تخلفات انتظامی ایشان قانونی با این عنوان شکل گرفت تا با ابزارهای قضایی و انتظامی که دارد، قضات را مبرا از خطاء نداند و قضات در صورت بروز تخلف، خود را در مرجعی اختصاصی پاسخو بدانند.

اولین رکن تشکیلاتی مرجع انتظامی قضات، دادسرای انتظامی قضات است که وظیفه پیگیری شکایات و انجام تحقیقات مقدماتی در جهت توجه اتهام و تخلف مورد ادعا به مشتکی عنه(قاضی) توسط دادیاران و بازپرسان دادسرا تحت ریاست دادستان انتظامی قضات، را دارد.

مطابق ماده ۱۱ قانون نظارت بر رفتار قضات از جمله وظایف اصلی دادسرای انتظامی قضات که ارتباط مستقیمی با حقوق تضییع شده مردم دارد:

  • بازرسی و کشف تخلفات انتظامی قضات و تعقیب انتظامی آنان.
  • نظارت مستمر بر عملکرد قضات، ارزشیابی آنان و تحقیق در اعمال و رفتار منافی با حیثیت و شأن قضایی با رعایت حریم خصوصی آنان.

البته وظایف دیگری نیز برای دادسرای انتظامی قضات پیش بینی شده است اما این دو مورد صرفاً مرتبط با حقوق تضییع شده مراجع کنندگان به مراجع قضایی است که از تخلفات قاضی متخلف متحمل زیان شده اند.

تشکیلات مرجع انتظامی قضات

رکن دیگر مرجع انتظامی قضات، دادگاه عالی انتظامی قضات است؛ اگر شکایت از قاضی در دادسرا منتج به صدور قرار جلب به دادرسی شود، در این صورت پرونده برای صدور رأی و مشخص کردن مجازات قاضی متخلف به دادگاه عالی انتظامی قضات ارسال می شود. شاید ابتدا برایتان این پرسش مطرح شود که مگر دادسرا حکم نمیده؟ یا اینکه این قرار جلب به دادرسی چیه؟

پاسخ پرسش نخست منفی است یعنی دادسرا به عنوان نهادی است که صرفاً تحقیقات مقدماتی لازم برای کشف جرم را انجام می دهد برای مثال در جرم اخذ رشوه توسط قاضی، دادسرا با توسل با ضابطین خاص خود، تلاش می کند ابتدا مدارک و مستندات شاکی را بررسی و از شخص قاضی (مشتکی عنه) نیز تحقیقات کافی و وافی به عمل می آورد تا برایش روشن شود که آیا قاضی مرتکب جرم اخذ رشوه شده است یا نه.

اگر برای دادسرا محرز شود که قاضی رشوه گرفته است تا حق یکی از اصحاب دعوا را تضییع کند، قرار جلب به دادرسی صادر و اگر برای دادسرا اتهام منتسب به قاضی نباشد، قرار منع تعقیب صادر می کند و پرونده مختومه می شود.

پاسخ پرسش دوم این است که قرار جلب به دادرسی زمانی صادر می شود که اتهام متوجه مشتکی عنه باشد و دادیار دادسرای انتظامی قضات با تمامی مستندات و تحقیقات انجام شده، قرار جلب به دادرسی صادر و پرونده را از طریق دادستان با صدور کیفرخواست به دادگاه عالی انتظامی قضات که مرجع صدور رأی علیه متهم است، ارسال می کند.

رکن عالی مرجع انتظامی قضات، دادگاه عالی تجدیدنظر انتظامی قضات است که وظیفه رسیدگی به تجدیدنظرخواهی از آرای صادره توسط دادگاه عالی انتظامی قضات را دارد.

تمامی آرای صادره از دادگاه عالی انتظامی قضات قابلیت تجدیدنظر را ندارد؛ بلکه مطابق با نص صریح ماده ۳۶، آرای محکومیت انتظامی تا درجه پنج، قطعی است و در سایر موارد توسط شخص محکوم یا دادستان نسبت به حکم برائت قابلیت تجدید نظر را دارد (در ادامه به درجات مجازات انتظامی پرداخته خواهد شد).

مجازات های انتظامی قضات

مجازات های انتظامی قضات

دلیل اینکه ابتدا به مجازات های انتظامی قضات پرداخته شده این است که در قانون نظارت بر رفتار قضات که قانونی اختصاصی نسبت به جرایم و تخلفات قضات است، تخلفات قضات را با توجه به درجه و شدت آن بر مبنای مجازات ها تقسیم کرده است و به همین دلیل پیش از بیان انواع تخلفاتی که ممکن است قاضی از آن بابت محکوم به یکی از درجات مجازات های انتظامی محکوم شود، مجازات ها را مورد توجه قرار می دهیم.

قانون نظارت بر رفتار قضات، ۱۳ درجه مجازات برای قضات متخلف پیش بینی کرده است که بنا بر تصمیم قاضی رسیدگی کننده به پرونده و نیز نوع و کیفیت جرم، یکی از این مجازات ها محکوم خواهد شد.

شماره گذاری درجات از مجازات خفیف( شماره ۱) به مجازات شدید(شماره ۱۳) می باشد:

  1. توبیخ کتبی بدون درج در سابقه خدمتی
  2. توبیخ کتبی با درج در سابقه خدمتی
  3. کسر حقوق ماهانه تا یک سوم از یک ماه تا شش ماه
  4. کسر حقوق ماهانه تا یک سوم از شش ماه تا یکسال
  5.  کسر حقوق ماهانه تا یک سوم از یکسال تا دو سال
  6.  تنزل یک پایه قضایی و در مورد قضات نظامی تنزل یک درجه نظامی یا رتبه کارمندی
  7. تنزل دو پایه قضایی و در مورد قضات نظامی تنزل دو درجه نظامی یا دو رتبه کارمندی
  8.  انفصال موقت از یک ماه تا شش ماه
  9. انفصال موقت از شش ماه تا یکسال
  10.  خاتمه خدمت از طریق بازنشستگی با داشتن حداقل بیست و پنج سال سابقه و بازخرید خدمت در صورت داشتن کمتر از بیست و پنج سال سابقه
  11.  تبدیل به وضعیت اداری و در مورد قضات نظامی لغو ابلاغ قضایی و اعاده به یگان خدمتی
  12.  انفصال دائم از خدمت قضایی
  13. ۱ انفصال دائم از خدمات دولتی.

شاید برای شما پرسش مطرح شده باشد، که اینها هیچ کدام مجازات حبس یا شلاق یا جزای نقدی ندارد نهایتش قاضی متخلف که اقدام به اخذ رشوه کرده، به انفصال از خدمت محکوم می شود چه دخلی به حال من دارد؟

سیزده مورد مجازات انتظامی بیان شده، جدای از مجازات های کیفری پیش بینی شده در قانون مجازات اسلامی است.

در واقع اگر اتهام اخذ رشوه در دادگاه عالی انتظامی قضات اثبات شود، دادگاه صلاحیت صدور یکی از مجازات انتظامی را خواهد داشت اما بعد از آن شاکی می تواند با توجه به اینکه سمت قضایی قاضی تعلیق شده است، از طریق مراجع عمومی نسبت به طرح شکایت اخذ رشوه توسط مقامات قضایی پیگیری کیفری خود را آغاز کند اما مستقیماً نمی تواند در مراجع کیفری این شکایت را مطرح کند چون قضات مصونیت قضایی نسبت به تعقیب دارند و تنها مرجع صالح مرجع انتظامی قضات می باشد.

تخلفات قضات

تخلفات قضات

همین که با مجازات های سیزده گانه انتظامی قضات آشنا شدیم، به تفکیک درجه مجازات ها، تخلفات قضات را مورد بررسی و مجازات انتظامی آن را تعیین می کنیم.

الف- قضاتی که مرتکب یکی از تخلفات زیر شوند، به مجازات انتظامی درجه ۱ تا ۴ می شوند:

  •  درج نکردن مشخصات خود یا امضاء نکردن زیر صورت‌جلسات، اوراق تحقیق و تصمیمات یا ناخوانا نوشتن یا به کار بردن کلمه یا عبارت سبک و ناپسند
  •  عدم اعلام ختم دادرسی در دادگاه و ختم تحقیقات در دادسرا یا تأخیر غیرموجه کمتر از یکماه در صدور رأی و اجرای آن
  • عدم حضور عضو دادگاه در جلسه رسیدگی بدون عذر موجه یا شرکت نکردن وی در مشاوره و صدور رأی و امضای آن یا عدم تشکیل جلسه رسیدگی در روز مقرر بدون عذر موجه
  •  عدم نظارت منتهی به بی نظمی متصدیان امور شعب مراجع قضایی بر عملکرد اداری شعب
  •  عدم اعمال نظارت مراجع عالی قضایی نسبت به مراجع بدوی و دادستان نسبت به دادیار و بازپرس از حیث دادن تعلیمات و تذکرات لازم و اعلام تخلفات، مطابق قوانین مربوط
  •  بی نظمی در ورود به محل کار و خروج از محل کار
  • اهمال از انام وظایف محوله
  • اعلام نظر ماهوی قاضی پیش از صدور رأی

(البته تخلفات دیگری در این فهرست وجود دارد و تلاش شد تخلفاتی بیان شود که ارتباط مستقیمی با حقوق مردم داشته باشد و نسبت به تخلفات دیگر بیان شده نیز اعمال می شود).

ب- قضاتی که مرتکب یرخی از تخلفات شوند، با توجه به اهمیت و شرایط ارتکاب به یکی از مجازات های درجه ۴ تا ۷ محکوم می شوند.

این تخلفات به شرح زیر می باشند:

  •  صدور رأی غیرمستدل و غیرمستند
  •  دستور تعیین وقت دادرسی خارج از ترتیب دفتر اوقات بدون علت موجه
  •  تأخیر یا تجدید وقت دادرسی بدون وجود جهت قانونی و بدون
  •  رعایت نکردن مقررات مربوط به صلاحیت رسیدگی اعم از ذاتی یا محلی
  •  رفتار خارج از نزاکت حین انجام وظیفه یا به مناسبت آن
  •  تأخیر غیرموجه در صدور رأی و اجرای آن بیش از یک ماه
  • خودداری از اعلام تخلفات کارکنان اداری، ضابطان، وکلای دادگستری، کارشناسان رسمی دادگستری، مشاوران حقوقی قوه قضاییه و مترجمان رسمی به مراجع مربوطه

پ- قضاتی که مرتکب تخلفاتی شوند، با توجه به اهمیت و شرایط ارتکاب به یکی از مجازات های انتظامی درجه ۶ تا ۱۰ محکوم می شوند.

این تخلفات عبارتند از:

  •  خودداری از اعتبار دادن به مفاد اسناد ثبتی بدون جهت قانونی
  •  خودداری از پذیرش مستندات و لوایح طرفین و وکلای آنان جهت ثبت و ضبط فوری در پرونده
  •  استنکاف از رسیدگی و امتناع از انجام وظایف قانونی

ت- قضاتی که مرتکب یکی از تخلفات شوند، با توجه به اهمیت و شرایط ارتکاب به یکی از مجازات های انتظامی درجه ۸ تا ۱۳ محکوم می شوند.

به تختفات به شرح زیر می باشند:

  •  گزارش خلاف واقع و مغرضانه قضات علیه یکدیگر
  •  خارج کردن مستندات و لوایح طرفین دعوا از پرونده
  •  خروج از بی طرفی در انجام وظایف قضایی
  • پذیرفتن هر گونه هدیه یا خدمت یا امتیاز غیرمتعارف به اعتبار جایگاه قضایی
  •  رفتار خلاف شأن قضایی

همانطور که مکرراً بیان شد با توجه به اهمیت و شرایط ارتکاب و کیفیت تحقق جرم، قاضی دادگاه عالی انتظامی قضات یکی از مجازات های انتظامی قضات را برای قاضی متخلف تعیین خواهد کرد.

 چگونگی شکایت از قاضی در دادسرای انتظامی قضات:

 چگونگی شکایت از قاضی در دادسرای انتظامی قضات:

به طور کلی سه طریق برای طرح شکایت علیه قاضی متخلف در دادسرای انتظامی قضات وجود دارد؛ البته توجه ویژه داشته باشید که بدون دلیل و مستندات هرگز علیه قاضی اقامه شکایت انتظامی مطرح نکنید چون بدون دلیل و مستندات اثبات مدعا، شکایت شما جایی ختم نخواهد شد.

اولین مسیر برای طرح شکایت، مراجعه مستقیم به دادسرای انتظامی قضات بخش دبیرخانه واقع در شهر تهران، روبه روی پارک شهر، ساختمان کاخ دادگستری، ضلع غربی ساختمان، طبقه دوم، معاونت دادسرای انتظامی قضات.

فرم شکایت در آن جا در اختیار شما قرار می گیرد و شما مشروح شکایت و دلایل اثبات اتهام خود را در شکوائیه قید می نمایید. مناسب است که پیش از حضور در دادسرای انتظامی قضات، شکوائیه خود را از طریق مشورت با وکیل دادگستری تنظیم تا ماهیت مورد شکایت مشخص و عاری از هرگونه ابهام باشد.

افرادی که در شهر تهران سکونت ندارند، از دو طریق می توانند شکایت خود را برای دادسرای انتظامی قضات ارسال کنند:

۱– ارسال پستی شکوائیه به نشانی پستی دادسرای انتظامی قضات به شماره  ۱۶۴۵۶۶۶۵۶۵ می باشد که از طریق دقاتر اداره پست در شهرستان می توانید شکوائیه خود را با رعایت الزامات متن شکوائیه که در قانون نظارت بر رفتار قضات تشریح گردیده ارسال کنید.

۲– مراجعه به دفاتر رئیس کل دادگستری استان و ثبت شکایت نامه علیه قاضی متخلف؛ در این صورت در دفاتر دادگستری استان شعباتی این چنین تعبیه شده که شکایت شاکی را در دفتر مخصوصی ثبت و برای دادسرای انتظامی قضات ارسال می کنند.

نتیجه گیری

نتیجتاً صرف طرح شکایت در دادسرای انتظامی قضات کفایت کننده اثبات تخلف یا جرم قاضی نیست بلکه دو مرحله دیگر را پس از احراز اتهام در دادسرای انتظامی قضات یعنی، دادگاه عالی انتظامی قضات و دادگاه عالی تجدیدنظر انتظامی قضات را در پیش رو دارند و پس از اثبات و قطعی شدن رأی در هر یک از این مراجع، شاکی در جرایمی که به موجب قانون مجازات اسلامی جرم انگاری شده، نسبت به طرح شکایت در مراجع عمومی کیفری اقدام کرد.

 

15 نظرات
  1. صابر ماستری فراهانی می گوید

    با سلام عرض ادب.چنانچه شعبه صادر کننده رای از ارسال پرونده به دادگاه تجدید نظر تاخیر غیرمتعارف نماید آیا مستوجب مجازات انتظامی هست یا خیر؟

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام خیر

  2. نرگس حاتفی می گوید

    بنام خدا
    با سلام وعرض ادب
    اینجهنب نرگس حاتفی فرزند مسلم به شماره ملی ۲۵۲۹۱۸۷۲۴۱ در تاریخ ۱۳۸۶/۱۰/۱۹ برگ عضویت هشتگرد مربوط به شرکت تعاونی مسکن کارگران برق منطقه ای تهران دال بر واگذاری یک قطعه زمین به شماره ۲۰۳۶ فاز ۵ بلوک ۳ به مبلغ ۱۱۳۰۰۰۰۰۰ریال معادل یازده میلیون وسیصد هزار تومان بعلاوه ۱۰۰۰۰۰۰ریال معادل صدهزار تومان جهت نقل وانتقال قطعه مورد نظر در مورخه۲/۶ /۱۳۸۸به شرکت تعاونی پرداخت کردم.که متا سفانه معلوم شد عوامل شرکت تعاونی اقدام به کلاه برداری کردند بناچار بنده شکایتی تقدیم دادگاه تهران نمودم که شماره پرونده ۹۰۰۹۹۸۰۲۲۵۴۰۰۰۵۸ به شماره بایگانی ۹۰۰۱۶۲در دادگاه کیفری ۱ مجتمع دادگاههای کیفری ۱ تهران اقدام به رای نهایی نموده که مجرمان را ملزم به رد مال به همان مقدار ۱۱۳۰۰۰۰۰۰ریال نموده لطف کنید بگید آیا دادگاه به روز مبلغ را حساب میکند؟وتا چه مدت واریزی از طرف دادگاه طول میکشد؟
    بسیار سپاسگزارم
    باتقدیم احترام :نرگس حاتفی

    1. بهزاد زینالی می گوید

      در قسمت مشاوره تلفنی یا متنی سایت زیر سوالتونو از وکیل بپرسید
      https://vakiltop.com/

  3. علی می گوید

    سلام. اگر به قاضی اتهام توهین در دادسرای انتظامی قضات نسبت دهیم و تبرئه شود، میتوانه اعاده حیثیت داشته باشد؟

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام خیر مگر اینکه در شکایت اول سو نیت داشته باشید که با توجه به رویه اصولا رای به منع تعقیب شاکی اول صادر میشه

  4. سلیمانی می گوید

    چک برگشت زدم ابلاغ اومده ششماه دیگه برا اولین رسیدگی یعنی حالم داره بهم میخوره ازینا هیچ راهی هم بلد نیستم که هم از اون دادسرا و معاونتش شکایت کنم هم تاریخ رو بندازم جلو

    1. بهزاد زینالی می گوید

      از وکلا مشورت بگیرید در قسمت مشاوره تلفنی یامنتی
      https://vakiltop.com/

  5. سلیمانی می گوید

    چک برگشت زدم ابلاغ اومده ششماه دیگه برا اولین رسیدگی یعنی حالم داره بهم میخوره ازینا هیچ راهی هم بلد نیستم که هم از اون دادسرا و معاونتش شکایت کنم هم تاریخ رو بندازم جلو
    تکراری چیه باوا

  6. منصور ع می گوید

    باسلام وقتی ب اتهام تخریب در شعبه حاضر شدم باتوجه ب مدارک موجود( قولنامه با مالک یاشاکی و توافقنامه ک توسط خود دادستان بین بنده وشاکی در رابطه با موضوع تخریب ک کاملا دروغ بوده، نوشته و تایید وامضا شده بود) خواستم برای بازپرس توضیح بدم دو مورد توهین شخصیتی خیلی سنگین خطاب ب بنده انجام داد: ۱_ وقتی ب قول نامه اشاره کردم بالحن تمسخر آمیز و دهن کجی گفت من سواد ندارم میشه بخونیش بعد برگه ای که روش نوشته بود کفالت ک اون لحظه اصلا نمیدونستم چیه و چرا باید امضا کنم، تا اومدم بپرسم ک چیه و چرا …بازپرس با تمام قوا سر بنده فریاد زد میگم امضا کن ک تمام اتاق دور سرم چرخید و….مخلص کلام خیلی خورد شدم و خیلی هم ترسیدم چون بلافاصله دستور داد دستبندم کردن ب صندلی و…… یکی از بدترین خاطرات زندگی منو رقم زد.کارشتاسان محترم ب تمام امور واقفند.اگر اشتباه کردم ک هیچ ولی اگر حق با من است لطفا راهنماییم کنید برا پیگیری.خاطرش من و دچار تزلزل میکنه ب هم میریزم

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام باید با وکیل صحبت کنید. در قسمت مشاوره تلفنی یا متنی سایت زیر از وکلا بپرسید
      https://vakiltop.com/

  7. علی می گوید

    سلام دادگاه برای من حکم تخلیه داده برای منزل مسکونی در صورتی که دولت تمام قرار دادها اجاره منزل را تا ۳ ماه بعد از کرونا تمدید کرده . ایا میتوانم از قاضی شکایت کنم.

    1. بهزاد زینالی می گوید

      مصوبه ستاد کرونا دستخوش تغییرات و استثنائاتی شده .باید دید مشمول ان شدید یا نه میتونید برای بررسی بیشتر با شماره ۰۲۱۹۱۰۰۲۰۹۰ تماس بگیرید

  8. ش.خ می گوید

    باسلام وعرض ادب.من شکواییه ای علیه بازپرس رسیدگی به پرونده ام که نهایت عرض ورزی وبی عدالتی را اعمال نمودبه دادسرای انتظامی ازشهرستان ارسال نمودم.درتاریخ ۲۷،اردیبهشت ۹۹ پیامک ثبت شکواییه دریافت نمودم.وشماره تماس وادرس سایت نیزجهت پیگیری جریان رسیدگی اعلام شده بود.تاکنون نتیجه های اعلام نشده وباشماره تلفن هاتماس میگیرم اصلا جواب نمیدن.سایت هم که ازدسترس خارج است.حال من چه کنم.ایا اینها فقط شعار رسیدگی هست یاواقعا رسیدگی میکنند.

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام در قسمت مشاوره های سایت زیر از وکلا در خصوص نحوه پیگیری شکایت سوال نمایید
      https://vakiltop.com/

انتقادات و پیشنهادات سازنده خود را با ما در میان بگذارید.

متخصصین ما به آنها جامع عمل می پوشانند.