جرم خیانت در امانت چیست؟

خیانت در امانت که به انگلیسی abuse of confidence  نام دارد دارای دو معنی عرفی و حقوقی است. از جمله جرایم علیه اموال می باشد که شخص مالک ،متصرف یا کسی که از طرف مالک اذن دارد با رضایت خود مال را در اختیار مرتکب جرم قرار می دهد .در این مطلب تمام شرایط خیانت در امانت انواع آن و سوالات رایج مردم در زمینه خیانت در امانت گنجانده شده است.

خیانت در امانت اصطلاحی (از منظر مردم): یعنی مال قابل انتقالی را به عنوان امانت در اختیار شخصی قرار دهیم وآن شخص در زمان و مکان تعیین شده مال را بر نگرداند. خیانت در این تعریف فقط عقد امانت را شامل می شود.

خیانت در امانت کیفری (حقوقی)چیست؟ دایره خیانت در امانت کیفری خیلی گسترده تر از خیانت در معنی عام است و طبق ماده ۶۷۴ هرگاه مالی (چه قابل انتقال مثل پول چه غیر قابل انتقال مثل ساختمان) تحت هر عقدی به کسی سپرده شود و قرار بر این گذاشته شود که مال برگردانده شود یاصرف انجام کار مشخصی شود و متصرف آنرا به ضرر مالک استعمال یا تصاحب یا تلف یا معقود نماید مرتکب جرم خیانت در امانت شده است.

 ارکان یا عناصر جرم خیانت در امانت:

رفتار مادی فیزیکی:

جرم مورد نظر به وسیله انجام یکی از چهار فعل زیر اتفاق می افتد

  • استعمال کردن: مصرف کردن یا مورد استفاده قرار دادن مال مورد امانت. مثلا پوشیدن کلاه
  • تصاحب کردن: تصاحب یعنی برخورد مالکانه با مال مثلا مال را رهن یا اجاره یا فروش بگذارد.
  • تلف کردن: تلف یعنی از بین بردن ، مثلا تخریب مال یا آتش زدن مال . تلف ممکن است کل مال (سوزاندن لباس) یا بخشی از آن مال باشد (سوزاندن جیب لباس)
  • مفقود کردن: در این نوع رفتار خائن مال را تلف نمی کند بلکه عمدا کاری میکند که دسترسی به مال غیر ممکن شود. مثلا مال را داخل چاه می اندازد

آیا جرم خیانت فقط با فعل انجام می گیرد؟ خیرتلف کردن مال بر خلاف استعمال وتصاحب ممکن است با ترک فعل نیز انجام پذیرد.مثل اینکه عمدا و از روی سوء نیت  از دادن اب به گلدانی که به او سپرده شده است خودداری کند.

قصدمجرمانه:

جرم خیانت در امانت از جمله جرائمی است که هم سوءنیت عام لازم دارد هم سوءنیت خاص.

  • سوء نیت عام: عمد داشتن در تلف، استعمال، تصاحب و مفقود کردن مال سپرده شده
  • سوءنیت خاص: یعنی مرتکب از انجام جرم نتیجه ای را دنبال می کند. که در این جرم ضرر به مالک یا متصرف مال سپرده شده است

جرم خیانت در امانت

عنصر قانونی خیانت در امانت: ماده ۶۷۴ تعزیرات

هرگاه اموال و اسباب یا نقود یا اجناس و ابنیه یا نوشتجاتی از قبیل سفته و چک و قبض و غیره  به عنوان اجاره،امانت یا رهن و یا آنکه برای وکالت یا هر کار با اجرت یا بی اجرت  به کسی داده شده و بنابر این بوده که اشیا مسترد شود یا به مصرف معینی برسد و شخصی که ان اشیا نزد او بوده است آنها را به ضرر مالکین یا متصرفین آنها تصاحب یا تلف  یا مفقود یا استعمال نماید به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم می گردد.

البته طبق تبصره ماده ۱۱  قانون کاهش مجازات حبس های تعزیری  حداقل و حداکثر مجازات‌های حبس تعزیری درجه چهار تا درجه هشت مقرر در قانون برای جرائم قابل گذشت به نصف تقلیل می‌یابد

پس مجازات  جرم خیانت در امانت با توجه به اینکه طبق قانون کاهش مجازات حبس های تعزیری، جرمی قابل گذشت است ، به نصف تقلیل می باید یعنی از سه ماه تا یک سال ونیم

موضوع، ارکان و شرایط خیانت در امانت

  • موضوع خیانت حتما باید مال یا وسیله تحصیل مال باشد. مثلا کسی که اسرار خود را در اختیار دیگری بگذارد وقوع خیانت در امانت نسبت به اسرار غیر قابل تصور خواهد بود
  • رکن رکین جرم خیانت در امانت عنصر سپرده شدن است .مثلا شخصی که در هتل وسائلش را در اتاق امانت میگذارد اگر وسایل مفقود شود مدیر هتل را نمی توان خائن در امانت دانست چون چیزی به او سپرده نشده است.
  • خیانت در امانت در مال غیر فقط صورت میپذیرد. مثلا شخصی ملکی را اجاره می دهد و مستاجر برای یک هفته به مسافرت میرود و ملک را به صاحب خانه میسپرد اگر صاحبخانه ملک سپرده شده را دوباره اجاره دهد این عمل خیانت در امانت نیست.
  • ضرر رساندن به مالک حتما باید محقق شود مثلا اگر مال در شرف فسادی به او امانت داده شود و او آن مال را بفروشد خائن محسوب نمی شود.
  • دادگاه صالح جرم خیانت در امانت کجاست؟ خیانت در امانت یک جرم آنی است نه مستمر و دادگاه محل وقوع جرم دادگاهی است که یکی از افعال تصاحب، استعمال، تلف یا  مفقود شدن در آن اتفاق افتاده باشد. مثلا اگر شخصی مالی را در شهرستان به امانت بگیرد و در تهران تلف کند دادگاه محل وقوع جرم  دادگاه تهران است.

وجه تمایز خیانت در امانت و کلاهبرداری:

درست است که در هردو مورد قربانی جرم با رضایت مال را تحویل مجرم می دهد اما کلاهبرداری مستلزم انجام مانور و عملیات متقلبانه است برا اینکه شخص در نتیجه فریب مال را با میل قلبی تقدیم بزهکار کند ولی در خیانت در امانت مال بدون فریب سپرده می شود

جرم کلاهبرداری به صرف گرفتن وجه یا مال تحقق پیدا میکند اما خیانت در امانت بعد از گرفتن مال و با توجه به اعمالی که روی آن مال می شود (مثل تصاحب)محقق می شوند

خیانت در امانت و انتقال مال غیر با هم فرق دارند؟ مثلا امینی که مال را می فروشد خیانت است یا انتقال مال غیر؟

  1. اگر مال به امین سپرده شده باشد و امین مال را انتقال بدهد جرم خیانت در مال.
  2. نیست اما اگر سپردن محرز نباشد و عمدا با علم به اینکه مال دیگریست به شخصی منقل کند انتقال مال غیر است.
  3. در خیانت صرف ضرر رساندن به مالک مالک شرط است نه سود بردن منتفع ولی در انتقال مال غیر نفع انتقال دهنده شرط است.
  4. فرق دیگر انتقال و خیانت این است که انتقال گیرنده اگاه به مال غیر بودن شریک جرم است ولی در خیانت در امانت انتقال گیرنده اگاه محصل مال از طریق نامشروع است.
  5. انتقال مال غیر اعم از عین و منفعت است ولی خیانت فقط در عین امانت است.

خیانت در امانت مجازات مستقلی دارد ولی مجازات انتقال مال غیر مجازات کلاهبرداری است و رویه قضائی ما بیشتر امینی که مالی را می فروشد خائن ست.

 

خیانت در امانت

سوالات رایج خیانت در امانت

چک یا سفته ای که برای تضمین انجام کار گرفته شده چگونه مشمول خیانت در امانت است؟

مثال: آقای حسینی برای استخدام در شرکت مبلغ پنچ میلیون تومان سفته برای تضمین تعهد و حسن انجام کار می دهد که اگر آن کار را درست انجام نداد آن سفته ها برای مدیر شرکت می شود بعد از گذشت مدتی بدون اینکه تخلفی ازکارمند سر بزند مدیر سفته ها را به شخص دیگری واگذار می کند آیا خیانت در امانت هست یا خیر؟

در این مثال سفته که وسیله انجام تعهد است را به ضرر دارنده که آنرا برای کار معینی سپرده بوده تصاحب و برخورد مالکانه کرده است و می توان تحت عنوان خیانت در امانت شکایت کیفری مطرح کرد

نوشتن مبلغ بیشتر از توافق در  چک سفید امضا خیانت در امانت است؟

جرم سوء استفاده از سفید مهر یا سفید امضا عنوان مستقلی از خیانت دارد مثلا کسی که چکی را سفید امضا می کند و از شخصی می خواهد که مبلغ مشخصی روی ان بنویسد و شخص مبلغ بیشتری از توافق مینویسد مرتکب جرم سوء استفاده از سفید امضا شده است و به مجازات یک تا سه سال حبس محکوم می گردد. سپردن لازم نیس محقق شود حتی  اگر شخصی چک سفید امضایی هم پیدا کرد و سوءاستفاده کرد مشمول حکم است.

طبق قانون کاهش مجازات حبس های تعزیری این جرم نیز مانند خیانت در امانت جرم قابل گذشتی اعلام شده لذا گذشت شاکی موجب صدور قرار موقوفی می گردد وعلاوه بر آن حداقل وحداکثر  میزان مجازات آن به نصف تقلیل می بابد. یعنی مجازات جرم سو استفاده از سفید مهر و سفید امضا شش ماه تا یک و نیم سال است

فوت شخص امین و خیانت وراث در مال امانی:

اگر امینی که مال امانی به او سپرده شده است فوت کند و مال در تصرف ورثه باشد آیا ورثه در صورت تصرف مال خائن در امانت؟

مبحث سوال اختلافی است عده ای مثل دکتر میرمحمد معتقدند برای تحقق خیانت در امانت حتما باید مال سپرده شود اینجا مال فقط به امین سپرده شده بوده نه ورثه که اکنون قائم مقام امین هستند و خیانت در امانت نیست ممکن است جرم استفاده نامشروع باشد.

عده ای دیگر نیز معتقدند ورثه نیز در صورت علم به امانی بودن مال امین محسوب میشوند و هرگونه تصرف  انها به ضرر مالک خیانت است

نظر گروه دوم طبق قواعد کلی مالکیت اینکه مالکیت هر شخصی محترم و دائمی و غیر قابل خارج کردن از تصرف اوست به عدل انصاف نزدیک تر است ولی نظر دکتر میرمحمدصادقی با توجه به اصل قانونی بودن جرائم و تفسیر محدود قوانین جزائی قانونی و حقوقی تر است.

جهزیه-خیانت-در-امانت

شوهری که جهیزیه همسرش را میبرد خائن است ؟

صرف امضای سیاهه جهیزیه توسط شوهر دال بر سپردن اموال به او نیست مگر اینکه زن ثابت کند که جهاز را به شوهر سپرده است تا بتوان خائن در مال امانی شود.

کسی که شاهد دارد میتواند جرم خیانت در امانت را ثابت کند؟

در خیانت باید سپردن احراز گردد تحت هر عقدی که این کار بیشتر کتبی است و اثبات عنصر سپردن با شاهد امری تقریبا بعید است اما باز به نظر قاضی بستگی دارد

تصرف در مال قرضی خیانت است؟

در قرض عین مال به تملک قرض گیرنده در می آید و شخص مختار است هر تصرفی که می خواهد انجام دهد و بعدا مثل آن مال را برگرداند ولی موضوع خیانت برگرداندن عین مال است. تصرف و اعمال حق مالکیت در مال قرضی خیانت در مال نیست.

برای اینکه قصد امانت داشته باشیم تنظیم امانت نامه ضروریست؟

خیر امانت دادن به هر طریقی امکان پذیر است.

خیانت در امانت در مال مشترک و مشاع هم به وقوع می پیوندد یا فقط مختص اموال مفروز است؟

اکثر ارای دیوان عالی کشور حکم به عدم تحقق جرایم خیانت در مال مشاع داده اند زیرا افراد بر تک تک اجزا مالکیت دارند و تنها استثنایی که در این زمینه وجود دارد به موجب رای وحدت رویه شماره ۱۰ هیات عمومی دیوان عالی کشور جرم تخریب است که در اموال مشترک هم قابلیت وقوع دارد.

خیانت در امانت قابل گذشت است؟

در گذشته خیانت در امانت جرمی غیر قابل گذشت محسوب می شد اما به موجب ماده ۱۱قانون کاهش مجازات حبس های تعزیری، خیانت در امانت جرمی قابل گذشت محسوب می شود

شاگرد مغازه  ای که اموال مغازه را میبرد سارق است یا خائن؟

اگر صاحب مغازه اموال را تحت هر عنوانی به شاگرد سپرده باشد که معمولا هم همینطور است خائن در مال امانی است.

برای طرح دعوی خیانت در امانت کجا بریم؟

طی ماه های اخیر دفاتر خدمات قضائی پذیرای طرح شکایت هستند و دیگر لازم نیست برای طرح شکایت به دادسرا رجوع کرد. خود دفتر شکایت را ثبت و آنرا به دادسرا منتقل میکند.

هزینه طرح شکایت خیانت در امانت چقدر است؟

طرح شکایت توسط وکیل ۱۵۰۰ تومان تمبر و ۴۰ تا ۵۰ هزارتومان هزینه دارد و طرح آن بدون وکیل هزینه تمبر از ان کسر میشود.

نمونه شکوایه خیانت درامانت

با سلام

احتراماً به استحضار می رساند:

اینجانب سه عدد تابلو فرش نفیس را به موجب رسیدی که فتوکپی آن ضمیمه است، به منظور فروش و پرداخت مبلغ آن به بنده، به مشتکی عنه که تاجر فرش است، تحویل داده ام. پس از گذشت هشت ماه از تاریخ تحویل تابلو فرش ها، ایشان از پرداخت وجه تابلو فرش ها (در صورتی که فروخته باشند) یا استردادشان خودداری می کنند. اینجانب با وجود مراجعات مکرر، اظهارنامه ای نیز به شماره ……….. تاریخ …… برای مشتکی عنه ارسال نمودم که ایشان هیچ اقدامی در جهت پرداخت وجه یا استرداد تابلو فرش ها انجام نداده اند. لذا با توجه به ادله اینجانب که شامل شهادت شهود، تصویر مصدق اظهارنامه شماره …. تاریخ ….، استشهادیه و … می باشد و به استناد ماده ۶۷۴ قانون مجازات اسلامی تعزیرات، تعقیب و مجازات مشتکی عنه را به اتهام خیانت در امانت استدعا دارم.

مشاوره حقوقی فوری

مشاوره تخصصی تلفنی و متنی آنلاین با وکلای سراسر کشور

10 نظرات
  1. محسن کیایی می گوید

    سلام.
    مادرم درسال۹۷فوت کردن بعد از ا نحصارورارثت دوتاخونه که دررهن بانک بودوسندقطعی نداشت ویک باغ که مبایعه نامه داره درلیست دارایی بالانیومدطی این چندسال برادرکوچیکم وپدرم نزاشتن شکایت کنم.هردفعه قول سازش دادن حالا معلوم شده که پدرم یکی ازخونه هاروباتبانی کردن باصاحب سندبدون حضور من وبرادربزرگم به نام خودش کرده حالامن بایدچیکارکنم که حقموبگیرم ممنون میشم جوابموبدین

    1. وکیل تاپ می گوید

      تماس بگیرید ۰۲۱۹۱۰۰۲۰۹۰

  2. علیرضاعبادی می گوید

    سلام خسته مباشید من در قرارداد جعاله حکم بودم و ظیفه داشتم که چکهای صادره توسط مالک رو به شخص انجام دهنده کار تحویل دهم فلذا اینکار صورت کرفت و در قرداد جعاله رسید شد.پس از مدتی ۵۰٪ کار انجام شد مالک چک موظف شده مرحله دوم مبلغی پرداخت نمایید و چک پنجاه میلیونی خود را دریافت کند اینکار صورت کرفت و انجام دهنده کار پس از دریافت ۳۵میلیون چک پنچاه میلیونی راعودت نداد تا الباقی قرارداد رو که یک فقره چک بوده معادل ۱۵ میلیون را دریافت ورسید کند . اینکار عملی نشد و صاحب چک علیه من اقدام به شکایت کیفری نموده ایا جرم خیانت در امانت محقق شده

  3. محبت تیموری می گوید

    با سلام و عرض ادب خدمت شما بنده در تابستان ۹۹ یک سرویس مبلمان تمام چوبی را به خاطر کمبود جا و جابجائی منزل با در خواست و اطلاع دادن به ایشان و موافقت کردن شخص مورد اطمینان سرویس مبلمان را با نیسان حمل کرده و به محلی که ایشان آدرس داده بود به طور امانت سپرده و لزا بنده با استفاده کردن از وسایل را تا زمانی که خواستم برگردان کنم موافقت کردم که با گذشت تقریبا
    ۹ ماه از سپردن وسایل میگذرد از ایشان درخواست گرفتن وسیله خود را دارم ایشان ازدادن وسیله امتناع میورزد و ادعا دارد که بنده مبلمان را از شخص دیگری خریداری کردم حا بنده با وضع پیش آمده چه باید کنم و از چه راهی وارد شوم وسایل در یک باغ در مهر آباد رودهن میباشد و بنده را مورد تهدید قرار میدهد لطفا راهنمائی کنید با تشکر بنده ۴ الی ۱۰ نفر شاهد دارم حتی راننده ای که با نیسان خود مبلمان را حمل کردیم و در باغ تحویل ایشان دادیم الان مبلمان را لازم دارم چون هنوز مبلغ آن را بطور کامل تصفیه نکردم از شخص دیگری خریداری کردم

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام میتوانید دعوای خیانت در امانت طرح نمایید

  4. مهراب می گوید

    سلام بنده خونه خودم رو با کابینت و هود و سینگ و اجاق‌گازو…. ب برادرم اجاره دادم برادر بنده با خانومش ب مشکل خورده که خانوم‌ایشان بدون اجازه و اطلاع برادر بنده کلیه وسایل زندگی و وسایل بندرو نیز بار زده برده
    حالا من شکایت کردم از زن برادرم نتیجه‌ای برای من داره؟؟؟؟
    البته شاهد نیز دارم ک زنداداشم تنهایی وسایل رو برده با کابینت‌ساز هماهنگ کرده و برده خونه جدید نصب کرده

    1. وکیل تاپ می گوید

      سلام سرقت کرده وسارق میباشد

  5. مهراب می گوید

    سلام من چندسالی خونه خودمو ب بردارم و خانومش داده بودم برای سکونت چند ماهی هست برادرم با خانومش ب مشکل خوردن یه روز ک برادرم میره سرکار وقتی برمیگرده میبینه خانومش بدون اجازه اون همه وسایل خونرو بار زده رفته حتی کابینت و هود و سینگ و اجاق‌گاز بندرو نیز برده البته کابینت‌ساز شاهد ک کابینت‌ساز رو زنداداش بنده هماهنگ کرده بیاد و برده خونه جدید
    حالا بنده باید چیکار کنم؟

    1. وکیل تاپ می گوید

      سلام اقدام به سرقت کرده ومجازات سرقت برایش اعمال میشود

  6. محسن می گوید

    با سلام،پدر بنده کلیه دارایی و مغازه خودشو در اختیار یکی از برادرنمون گذاشت(امین خودش کرده) باقی پسراشم رفتن دونبال کارشون الان بعد از گذشت چندین سال متوجه شدیم چندین ملک بنام خودش خریده حالا ک مال و اموال پدرمونو مطالبه میکنیم میگه خودم کاسبی کردم پدرمون چیزی نداشت
    درضمن ۲ تا ملک پدرمونم بخاطر ندادن مالیات بر در آمد مغازه با نقشه خودش ک بقول معروف ریش سفید خانواده بود تغییر مالکیت داد بنام من و یکی دیگه از برادرنم ک ما خودمون اقرار میکنیم ک برای پدرمونه
    یملک دیگم بنام یکی از برادر دیگهمون کرده همون درجام بدون اطلاع پدرمون و باقی برادرنمون وکالت بلاعزل گرفته
    اظهارنامه ام دادیم بعنوان خیانت در امانت هیچ توجه نمیکنه
    حالا ما ۵ تا برادریم و پدرمون باید همین خیانت در امانت عنوان کنیم موقع شکایت یا از راه دیگری وارد بشیم املاکی ک بنام خودش خریده میتونیم باز پس بگیریم یا قاضی توجه نمیکنه به ملکی ک بنامشه
    ممنون میشم راهنمایی کنید

زمان پاسخ به دیدگاه شما از طرف وکلای سایت وکیل تاپ ۴۸ ساعت می باشد. درصورت نیاز به مشاوره فوری حقوقی میتوانید از این لینک نسبت به پرسش سوال خود اقدام کنید.



سوالات خود را از ما بپرسید

وکلای پایه یک ما اماده پاسخ به سوالات شما هستند

پانزده − سیزده =