ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی

بعد از اینکه محکوم علیه از پرداخت دیون مالی خود امتناع کرد، محکوم له می تواند با مراجعه به واحد اجرای احکام دادگستری تقاضای صدور اجراییه کند و اموال محکوم علیه را توقیف کند. اما در این بین محدودیت هایی وجود دارد.

مشاوره حقوقی فوری

مشاوره تخصصی تلفنی و متنی آنلاین با وکلای سراسر کشور

يكي از تسهيلات و حمايت هايي كه قانونگذار براي محكوم عليه در نظر گرفته است تا مدیونی که حقیقتا در تنگنا قرار دارد به عسر و حرج شدید نیفتد و از یک حداقل زندگی محروم نگردد، تاسیس عنوان مستثنیات دین است.

در قوانین مختلف موارد خاصی جز مستثنیات دین قرار دارد که برخی از آن ها متفاوت و برخی متشابه اند. مطابق ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی موارد زیر در شمول موارد مستثنیات دین به حساب می آید.

مستثنیات دین در قانون

مستثنیات دین صرفاً شامل موارد زیر است:

  • منزل مسکونی که عرفاً در شان محکوم علیه در حالت اعسار او باشد.
  • اثاثیه مورد نیاز زندگی که برای رفع حوائج ضروری محکوم علیه و افراد تحت تکفل وی لازم است.
  • آذوقه موجود به قدر احتیاج محکوم ‌ٌعلیه و افراد تحت تکفل وی برای مدتی که عرفاً آذوقه ذخیره می‌شود.
  • کتب و ابزار علمی و تحقیقاتی برای اهل علم و تحقیق متناسب با شان آنها.
  • وسایل و ابزار کار کسبه، پیشه‌ وران، کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش ضروری آنها و افراد تحت تکفل شان لازم است.
  • تلفن مورد نیاز مدیون.
  • مبلغی که در ضمن عقد اجاره به موجر پرداخت می‌شود، مشروط بر اینکه پرداخت اجاره بها بدون آن موجب عسر و حرج گردد و عین مستاجره مورد نیاز مدیون بوده و بالاتر از شان او نباشد.

مستثنیات دین در قانون

منزل مسکونی بیشتر از نیاز عرفی مستثنیات دین نیست

چنانچه منزل مسکونی محکوم ‌علیه بیش از نیاز و شان عرفی او در حالت اعسارش بوده و مال دیگری از وی در دسترس نباشد و مشارٌالیه حاضر به فروش منزل مسکونی خود تحت نظارت مرجع اجراء کننده رای نباشد به تقاضای محکوم‌ له به‌ وسیله مرجع اجراء کننده حکم با رعایت تشریفات قانونی به فروش رفته و مازاد بر قیمت منزل مناسب عرفی، صرف تادیه دیون محکوم ‌ٌعلیه خواهد شد مگر اینکه استیفای محکوم به به طریق سهل‌تری مانند استیفاء از محل منافع بخش مازاد منزل مسکونی محکوم‌ٌ علیه یا انتقال سهم مشاعی از آن به شخص ثالث یا طلبکار امکان‌پذیر باشد که در این ‌صورت محکوم ‌به از طرق مذکور استیفاء خواهد شد.

تبدیل مستثنیات دین به پول همچنان مستثنیات دین است؟

تبدیل مستثنیات دین به پولطبق تبصره ۲ ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت مالی، چنانچه به حکم قانون مستثنیات دین تبدیل به عوض دیگری شده باشد، مانند اینکه مسکن به دلیل قرار گرفتن در طرحهای عمرانی تبدیل به وجه گردد، یا در اثر از بین رفتن، عوضی دریافت شده باشد، وصول محکوم ‌به از آن امکان پذیر است مگر اینکه محرز شود مدیون قصد تهیه موضوع نخستین را دارد.

اگر مسکن مورد استفاده محکوم علیه زائد بر نیاز و شان او باشد چه می شود؟

مامور اجرای احکام مجاز خواهد بود ان را توقیف کند و وجه حاصل از فروش را به دو قسمت تقسیم کند. یک قسمت برای خرید مسکن متناسب برای محکوم علیه و یک قسمت برای استیفای محکوم به. البته این امر منوط به تجویز دادگاه صالح است.

آیا خودرو شخصی محکوم علیه جزو مستثنیات دین محسوب می شود ؟

در پاسخ باید گفت خودرو جزو مستثنیات دین محسوب نمی شود مگر آنکه تنها وسیله امرار معاش محکوم علیه باشد. ( نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه)

مستثنیات دین خودرو

تکلیف مستثنیات دین بعد از فوت

  •  آیا بعد از فوت محکوم علیه مقررات مستثنیات دین همچنان پا برجاست؟

خیر: مقررات مستثنیات دین تا زمانی قابل اجراست که محکوم علیه زنده باشد بعد از فوت وی با توجه به قواعد ارث، ابتدا دیون وی بایستی پرداخت شود و بعد از آن ما ترک بین وراث بنا به قواعد ارث تقسیم می شود.

در نتیجه بعد از فوت محکوم علیه دیگر قواعد مستثنیات دین صادق نیست.

آیا پول رهن منزل جزو مستثنیات دین محسوب می شود؟

طبق نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه در فرض سوال، مبلغ ودیعه متعلق به مستاجر که به اعتبار آن مورد اجاره به عنوان محل سکونت و تنها سرپناه وی در اختیارش قرار گرفته است. جزء مستثنیات دین محسوب می شود و مشمول بند الف ماده ۵۲۴ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی وانقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ است و قابل توقیف برای استیفای محکوم به نیست.

پول رهن منزل و مستثنیات دین

نتیجه گیری

در نتیجه طلبکار شدن شخص و امتناع او از پرداخت، کار به دادگاه و صدور رای و واحد اجرای احکام میرسد. در مورد شخص بدهکار در صورتی که طلب خود را پرداخت نکند، با صدور اجرائیه، امکان وصول طلب از اموال شخص بدهکار وجود دارد لکن شخص طلبکار نمی تواند برای رسیدن به طلبش از تمام اموال بدهکار استفاده کند و مستثنیات دین اینجا مصداق پیدا میکند و مواردی مانند مسکن عرفی، اثاثیه مورد نیاز، کتب علمی تحقیقی همه مستثنیات دین محسوب می شوند و برای وصول طلب طلبکار به فروش نمی رسد.

سوالات متداول

منظور چیز های اولیه و ابتدایی زندگی است که دادگاه حق ندارد در خصوص آن ها رای به توقیف یا فروش بدهد.

دادگاه صادر کننده حکم اصلی. ( اگر در مرحله تجدید نظر حکم لازم الاجرا شده باشد دادگاه تجدید نظر مرجع صالح است.)

خیر، دیه قابل توقیف است و مستثنیات دین به شمار نمی آید.

انتقادات و پیشنهادات سازنده خود را با ما در میان بگذارید.

متخصصین ما به آنها جامع عمل می پوشانند.