جعل کردن قولنامه ملک و اسناد ملکی

جعل در لغت به معنای خلق کردن و دگرگون کردن و آفریدن است و تزویر به معنای حیله و تقلب. در لغتنامه دهخدا ذیل واژه جعل، خلق کردن سخنی دروغین و منسوب کردن آن به دیگران مثل جعل حدیث، ساختن چیزی دروغین و شبیه اصل، مثل جعل اسکناس و وضع کردن و آفریدن آمده است و آن را مترادف تقلب، دروغ درآوردن و ساختگی قرار داده است.

در اصطلاح حقوقی جرمی است که مقنن در ماده ۵۲۳ قانون مجازات بخش تعزیرات آن را جرم انگاری کرده است و در مواد ۵۲۳ الی ۵۴۲ از همان قانون به بیان قوانین و احکام آن پرداخته است.مواد ۲۱۹ الی ۲۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی نیز به بیان احکام حقوقی جعل پرداخته است. در این مقاله صرفا به جنبه کیفری جعل پرداخته می شود.

جعل قولنامه املاک

جعل و تزویر یعنی چه؟

وفق ماده ۵۲۳ تعزیرات:جعل و تزویر عبارتند از: ساختن نوشته یا سند یا ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی یا غیر رسمی خراشیدن یا تراشیدن یا قلم بردن‌یا الحاق یا محو یا اثبات یا سیاه کردن یا تقدیم یا تاخیر تاریخ سند نسبت به تاریخ حقیقی یا الصاق نوشته‌ای به نوشته دیگر یا بکار بردن مهر دیگری ‌بدون اجازه صاحب آن و نظایر اینها به قصد تقلب.

  • چنان که ملاحظه می شود مقنن در ماده فوق بیش از آن که در صدد تعریف جرم جعل باشد در مقام بیان مصادیق است.
  • بنا به تعریف جعل را میتوان اینگونه تعریف کرد: تحریف یا تغییر یا ساختن متقلبانه یک نوشته یا سند به قصد اضرار به غیر به طریق پیش بینی شده در قانون. از نظر مقنن عبارت جعل و تزویر مترادف بوده و معنای واحدی را بیان می کند.
  • جرم جعل به درستی در ذیل فصل اول کتاب پنجم قانون مجازات تحت عنوان جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی قرار گرفته است.
  • جرم جعل از جمله جرایم غیر قابل گذشت است زیرا امنیت عمومی را بر هم می زند و اعتماد مردم را نسبت به اسناد از بین می برد و این خود باعث یک پریشانی و هرج و مرج میشود.. هدف مقنن از برخورد با جاعلین و استفاده کنندگان از سند جعلی نیز حمایت از نوشته ها، اسناد و مدارک و حفظ اعتبار آنهاست.
  • مقنن در اکثر مواد مربوط به جرم جعل و تزویر و یا استفاده از سند مجعول از کلمه هر کس استفاده نموده که شامل هر فرد اعم از ایرانی و غیر ایرانی، زن یا مرد، کارمند دولت یا غیر آن است. فقط در قانون مجازات نیروهای مسلح در مواد مربوط به جرم جعل از کلمه هر نظامی استفاده شده که فقط شامل افراد نظامی می شود.

جعل قولنامه املاک

قولنامه و جعل در قولنامه

قولنامه که اصحاب حقوق آن را وعده بیع میدانند؛ توافقی است که طرفینی که شرایط قرارداد را ندارند توافق میکنند که در زمان و مکان معلومی قرارداد را منعقد کنند. معاملات ملکی بواسطه اینکه وجوه پرداختی در آن زیاد است در مواقعی موضوع جرم جعل قرار میگیرد.

عمل مرتکب جرم جعل، فعل مثبت است که در قانون پیش بینی شده مثل ساختن و یا به صورت تحریف و تغییر است.ساختن سند، نوشته، امضا و مهر در صورتی که سند یا نوشته یا مهر و امضا در قولنامه وجود ندارد و متقلبانه به وجود آید.

جعل در نوشته قولنامه: منظور از نوشته، حروف و کلماتی هستند که پیام و معنایی را القا کنند و قابل خواندن باشد و از نظر عرف و قانون قابل استناد به عنوان سند نباشد. مانند نامه های عادی. جعل در قولنامه به صورت نوشته در مواردی امکان پذیر است که اشخاص به قصد جعل مطالبی به آن اضافه می کنند یا کلمه را از آن حذف میکنند یا کلمه را به قولنامه اضافه میکنند مانند مواردی که بسیار پیش آمده است و افراد صفر های مبلغ قولنامه را جابه جا می کنند. یا در مواردی که کلمه ای را مخدوش می نمایند مانند زمانی که مثلا در قولنامه نوشته شده باشد: تمام خیارات سلب نشده است و شخص جاعل با وسایلی این عبارت را به عبارت” تمام خیارات سلب شده است” تغییر دهد و در تمام موارد شخص روبرو از این اقدامات نا آگاه است.

ایکون جعل قولنامه املاکجعل سند قولنامه: نوشته ایی است که بنا به تعریف در مقام دعوا یا دفاع قابل استناد باشد. بنابراین سند باید مثبت حق بوده و دارای ارزش قضایی باشد. قولنامه یک سند است زیرا در آن بنا بر ذات قولنامه تعهدات یا وعده هایی ایجاد میشود که قابل استناد در محاکم است. امضای مندرج در ذیل قرارداد بیانگر رضایت فرد به پای بندی به قرارداد است بنابراین قابل استناد در محاکم است. جعل در سند نیز زمانی است که قولنامه ای وجود ندارد اما اشخاص یک قولنامه غیر واقعی با تمام شرایط و ویژگی های قولنامه اصلی به وجود می آورند.

 امضا قولنامه: امضا علامتی است که شخص در ذیل یک سند یا نوشته برای منتسب کردن آن به خود می گذارد. جعل امضا در قولنامه نیز امری رایج است که معمولا توسط کارشناسان خط و امضا به راحتی قابل شناسایی و تشخیص می باشد.

مهر: وسیله ایی است که از فلز یا مواد دیگر ساخته می شود و در تنظیم اسناد و قرارداد ها و مکاتبات مرد استفاده قرار می گیرد. جعل مهر در مواردی است که مهر دیگری ساخته می شود و پای قولنامه زده می شود در حالیکه شخص صاحب مهر از این موضوع هیچ اطلاعی ندارد.

جعل قولنامه املاک

آیا قولنامه جعل شده باید شبیه به قولنامه  واقعی باشد یا نه؟

این که شبیه سازی در جعل قولنامه شرط است یا خیر ۲ نظریه وجود دارد:

  • گروه اول معتقدند در قانون هیچ کجا آورده نشده که شبیه سازی شرط است و اگر نیاز بود مقنن همان طور که در تقلب در مسکوکات آورده آن را شرط می کرد. موردی را فرض کنید که فردی با یک قولنامه خود ساخته و جعلی به محکمه مراجعه می کند و تقاضای الزام به تنظیم سند میکند و در آن از طرف فروشنده هم امضا میکند و این امضا هیچگونه شباهتی به امضای اصلی مالک ملک ندارد. دیوان عالی کشور در تایید نظر این گروه آرای متفاوتی صادر کرده است مانند ۷۰۵۶-۱/۶/۱۳۱۶ و ۱۲۸۸-۵۶۲۷/۲۵ که به صراحت بیان می کند که در جعل، شباهت امضا شرط نیست.
  • گروه دوم معتقد هستند که شباهت شرط لازم است و حتما باید سند جعلی با سند اصلی شبیه باشد. دیوان عالی کشور در رای شماره ۸۱۱۸ و ۲۳۳-۳۱/۱/۱۳۱۶ این نظر را تایید کرده است.

هر دو گروه در یک مورد با هم وحدت نظر دارند و آن جعل در قولنامه های رسمی است. زیرا اگر اینگونه قولنامه ها شبیه قولنامه های رسمی نباشد هرگز دارای اعتبار نبوده و هیچکس برای آن ارزشی قائل نیست.

راه های مختلف تغییر در قولنامه

راههای مختلف تغییر و تحریف را میتوان تحت ۲ عنوان بررسی کرد:

  1. جعل مادی: زمانی محقق می شود که در ظاهر و صورت قولنامه به صورت فیزیکی خدشه ایی وارد شود که ممکن است به طرق زیر باشد:
  • خراشیدن: شامل محو جزیی از کلمه یا ارقام و حروف قولنامه باشد مانند خراشیدن یکی از دندانه های عدد ۳ و تبدیل آن به عدد ۲.
  • تراشیدن: که با آلات مخصوص مثل تیغ و … انجام میشود. مانند آن که در قولنامه با تراشیدن کلمات “متعهد می شود” در عبارت متعد میشود یک میلیارد ریال می شود آن را به این صورت در آورد که “یک میلیارد ریال پرداخت شد”
  • قلم بردن: تغییر دادن حروف یا ارقام موجود. مانند اضافه کردن دندانه به عدد ۲ و تبدیل آن به عدد۳.
  • محو کردن: از بین بردن تمام یا قسمتی از قولنامه به هر وسیله ایی. مثلا اگر در ذیل سند شرطی آورده شود و طرفی که متعهد به اجرای شرط است قسمت انتهایی سند را جدا کند(پاره کند) به گونه ایی که این تصور القا شود که اصلا چنین شرطی وجود نداشته است
  • الحاق: اضافه کردن کلمه یا علامتی به قولنامه به طوری که مفهوم و معنای آن تغییر کند. مانند آن که شرطی به انتهای قولنامه اضافه شود.
  • اثبات کردن: یعنی علامت بطلان یک سند را از بین ببرند. مانند علامت بطلان سندی را که به هر جهتی باطل است و در متن قولنامه ذکر شده را از بین ببرد.
  • سیاه کردن: یعنی ناخوانا کردن کلمه یا متن. مانند سیاه کردن مبلغ یا امضا
  • تقدم یا تاخر تاریخ سند نسبت به تاریخ حقیق قولنامه: این مورد بیشتر برای فرار از پرداخت دیون و جلوگیری از توقیف اموال صورت می گیرد.مانند مواردی که تاریخ تحویل را تغییر میدهند و آن را جلو یا عقب می اندازند.
  • الصاق نوشته ای به نوشته دیگر: الصاق آن است که اجزای یک نوشته از آن جدا و به نوشته دیگر الصاق یا الحاق شود چه در میان کلمات باشد یا بین سطور یا به صورت مجزا. مثلا در انتهای سند شماره گذاری شود و برگه شماره ۲ به صورت جعلی ساخته شود و به قولنامه ضمیمه شود.
  • به کار بردن مهر دیگری بدون اجازه آن در ذیل قولنامه

جعل قولنامه املاک

  1. جعل مفادی: شخص جاعل عمل مادی انجام نمی دهد. بدون این که خدشه ایی به ظاهر سند برسد حقیقت در آن تحریف شده و مطالب منتصب به دیگران به گونه ایی غیر واقعی در آن منعکس شده است.
  • تحریف حقیقت در مفاد سند: هرگاه طرفین قولنامه یا یکی از آنها با متصدی یا مامور تنظیم سند تبانی کند.مانند اینکه بگویند سند تحویل داده شد اما مامور بنویسد”سند تحویل داده نشد”
  • تغییر یا جعل اسامی اشخاص: مامور دولت یا سردفتر حضور شخص را به عنوان طرف قولنامه در سند ذکر میکند و حال آنکه شخصی که در دفترخانه حاضر شده شخص دیگری است.
  • امر صحیحی را باطل یا امر باطلی را صحیح جلوه دهد. در این مورد جاعل با توجه به یک قولنامه باطل مبادرت به تنظیم یک قولنامه رسمی میکند مانند موردی که قولنامه اصلا توافقی نشده و سر دفتر آن را انجام شده معرفی می کند.
  • چیزی که به آن اقرار نشده اقرار شده جلوه دهد: مثلا یکی از طرفین در دفترخانه مدعی می شود که طرف مقابل متعهد به فلان شرط شده و در متن قولنامه آورده نشده و طرف مقابل هم با آن مخالفت کند و سردفتر بدون توجه به عدم توافق آن را اقرار شده جلوه دهد و مبادرت به ثبت آن کند.

لازم به ذکر است که جعل اعم از مادی و معنوی در صورتی محقق است که سند جعلی موثر در اثبات یا نفی حقی یا امری باشد و قابلیت استناد داشته باشد.

شکایت و رسیدگی جعل قولنامه 

  • از آنجا که جعل از جرایم غیر قابل گذشت است برای تشکیل پرونده قضایی نیازی به شکایت شاکی ندارد و صرف اطلاع دادستان کفایت میکند. اما فرد زیان دیده می تواند برای اطلاع دادن جرم و شکایت به دادسرا مراجعه کند.
  • در بدو امر، قاضی دستور تحقیق و بررسی سند را صادر میکند و باید جعلی بودن سند از طرف کارشناسان مربوطه تایید شود.
  • اگر جرم جعل در اسناد رسمی یا دولتی یا مقامات بلند مرتبه باشد که اخلال در نظام اقتصادی یا امنیتی کشور همراه باشد و قصد مقابله با نظام در آن محرز شود در صلاحیت دادگاه انقلاب است وگرنه در صلاحیت دادگاه کیفری ۲ می باشد.
  • اگر متهم به جرم جعل، مرتکب چند نوع جعل شده باشد رسیدگی در دادگاهی صورت میگیرد که به مهمترین آنها رسیدگی خواهد کرد.

و در انتها توصیه به آن میشود که حدالمقدور در تنظیم قولنامه های ملکی که از مهمترین قراردادهای منعقده افراد در زندگی آنهاست از وکیل یا فرد آگاه به مسائل حقوقی کمک گرفته تا از بروز مشکلات این چنینی جلوگیری شود.