دفاع از اتهام انتسابی چیست؟

زمانیکه که فردی متهم به انجام جرمی می شود و شواهد علیه او هستند، دادستان کیفرخواستی صادر می کند که متن آن حاوی عنوان اتهامی (عنوان جرمی)، مطالبی مبنی بر اثبات اتهام، دلایل انتساب اتهام و سایر شواهد و مدارک است.

مشاوره حقوقی فوری

مشاوره تخصصی تلفنی و متنی آنلاین با وکلای سراسر کشور

سپس آن کیفرخواست به دادگاه ارسال می شود تا دادگاه در خصوص اتهام انتسابی تعیین تکلیف نماید.

اتهام انتسابی چیست؟

اتهام انتسابی در لغت به معنای نسبت دادن جرم به فرد دیگر می باشد. هرگاه جرمی اتفاق می افتد و مراجعه قضایی وارد عمل می شوند؛ یکسری مراحلی را طی می کنند تا اتهام مشخص شود.

مقام قضایی پس از ورود به مرحله تحقیقات مقدماتی باید اقداماتی از جمله حفظ آثار و علائم جرم و جمع آوری ادله، شناسایی، جلوگیری از اخفا و فرار متهم می شود.

حال با توجه به شواهد و مدارک شخصی که مدارک علیه او است را شناسایی می کند و جرم ارتکابی را به آن شخص نسبت می دهد.

مجموع این اتفاقات برای آن است که مجرم پیدا شود. اما قبل از اینکه او را مجرم بنامند، او صرفا یک متهم است که شواهد علیه اوست و حتی اگر این ادله قوی باشند، کماکان او متهم است و جرمی به او نسبت داده شده است، لذا حق دفاع دارد.

نکته: هیچ فردی در وهله اول مجرم نیست، بلکه او متهم است یعنی جرمی به او نسبت داده شده که ممکن است با دفاع وی از او رفع اتهام شود.

اتهام انتسابی

حقوق متهم در فرایند رسیدگی

هر شخص یا هر نوع اتهامی دارای حق و حقوقی است که رعایت آن جزء وظایف نهاد های قضایی می باشد.

حقوق متهم عبارتند از:

۱- تفهیم اتهام: یکی از مهم ترین حقوق متهم، تفهیم اتهام است.
مقام قضایی موظف است پس از اینکه متهم را به دادسرا احضار کرد، به وی توضیح دهد که به دلیل احضار شده، عنوان مجرمانه ای که وی بدان متهم شده چیست و دلایل اتهام را به وی تفهیم نماید.

۲- بازداشت خودسرانه: مقام قضایی حق ندارد هیچ کسی را بدون علت و بطور غیرقانونی بازداشت نماید زیرا این عمل یک توقیف غیر قانونی است.

ماده ی ۲۳۷ قانون آیین دادرسی کیفری ایران مصوب ۱۳۹۲، در این زمینه مقرر می دارد:

”صدور قرار بازداشت موقت جایز نیست، مگر در مورد جرائم زیر،که دلائل، قرائن و امارات کافی بر توجه اتهام به متهم دلالت کند….”

همچنین، ماده ی ۲۳۹ قانون فوق الذکر:

”قرار بازداشت موقت باید مستدل و موجه باشد و مستند قانونی آن و ادله آن و حق اعتراض متهم در متن قرار ذکر شود.”

همچنین به موجب اصل سی و دوم، هیچکس را نمی توان دستگیر کرد مگر به حکم و ترتیبی که قانون معین می کند.

درصورت بازداشت، موضوع اتهام باید با ذکر دلایل بلافاصله کتبا به متهم ابلاغ و تفهیم شود و حداکثر ظرف مدت بیست و چهار ساعت پرونده مقدماتی به مراجع صالح قضائی ارسال و مقدمات محاکمه، در اسرع وقت فراهم گردد. متخلف از این اصل طبق قانون مجازات می شود.”

۳- حق داشتن وکیل: متهم حق دارد در تمامی مراحل تعقیب و رسیدگی که شامل تحقیقات مقدماتی می شود وکیل داشته باشد.

طبق ماده ۱۹۰ قانون آیین دادرسی کیفری:

«متهم می‌تواند در مرحله تحقیقات مقدماتی، یک نفر وکیل دادگستری همراه خود داشته باشد.
این حق باید پیش از شروع تحقیق توسط بازپرس به متهم ابلاغ و تفهیم شود.
چنانچه متهم احضار شود این حق در برگه احضاریه قید و به او ابلاغ می‌شود.
وکیل متهم می‌تواند با کسب اطلاع از اتهام و دلایل آن، مطالبی را که برای کشف حقیقت و دفاع از متهم یا اجرای قانون لازم بداند، اظهار کند.
اظهارات وکیل در صورت مجلس نوشته می‌شود.»

همچنین سلب حق داشتن وکیل و عدم تفهیم این حق موجب مجازات انتظامی برای مقام قضایی می شود.

۴- حق سکوت: همچنین قانون برای متهم حق سکوت قائل شده است.

در این باره ماده ۱۹۷ قانون آیین دادرسی کیفری اشعار دارد:

«متهم می توان سکوت اختیار کند. در این صورت مراتب امتناع وی از دادن پاسخ یا امضای اظهارات، در صورت مجلس قید می شود.»

اصولا بهتر است که متهم در حضور وکیلش صحبت کند. و اگر توانایی مالی برای وکیل گرفتن ندارد از مقامات قضایی بخواهد تا وکیلی برای او تعیین نمایند.

۵- اقرار اجباری: هرگاه شخصی به اتهام جرمی تحت تعقیب قرار می گیرید و یا بازداشت می شود، تنها در صورتی اقرار او به جرم قابل پذیرش است که با اجبار مقام قضایی اقرار نکرده باشد. این اقرار می تواند از لحاظی فیزیکی یا کلامی باشد که در هر دو صورت این نوع اقرار قابل قبول نمی باشد.

طبق ماده ۱۶۹ قانون مجازات اسلامی:

«قراری که تحت اکراه، اجبار، شکنجه ویا اذیت و آزار روحی یا جسمی اخذ شود، فاقد ارزش و اعتبار است و دادگاه مکلف است از متهم تحقیق مجدد نماید.»

نکته: پرسش های مقام قضایی نباید تلقینی همراه با اغفال، اکراه و اجبار متهم باشد و وکیل متهم در صورت مشاهده این امر می تواند به مقام قضایی تذکر دهد.

حقوق متهم

دفاع از اتهام انتسابی

زمانیکه شما مظنون به ارتکاب جرمی می شوید پس از دریافت احضاریه باید به دادگاه بروید تا در برابر اتهامات از خود دفاع کنید. متهم می تواند در خصوص اتهامی که به او نسبت داده شده است از خود دفاع کند.

زمانیکه که اتهامی به شما نسبت داده می شود و نزد مقام قضایی احضار می شوید این حق را دارید با ارائه شواهد در دادگاه از خود رفع اتهام نمایید.

این کار بهتر است که توسط وکیل شما صورت گیرد. زیرا دفاع یک کار تخصصی است که برای پیشبرد صحیح فرایند دفاع بهتر است که وکلا مداخله داشته باشند.

به شواهد و دلایلی که متهم در دفاع از خود در جهت اثبات عدم ارتکاب جرم در دادگاه مطرح می‌کند در اصطلاح دفاع از اتهام انتسابی می‌گویند.

همچنین توصیه می شود برای دفاع به وکیل مراجعه نمایید و در صورت عدم توانایی مالی پس از دادخواست اعسار و اثبات عدم تمکن مالی شما، دادگاه برای شما وکیل تعیین می نماید.

دفاع از اتهام انتسابی

نمونه دفاع از اتهام انتسابی

ریاست محترم بازپرسی شعبه اول دادسرای ..

سلام علیکم

احتراماً عطف به پرونده کلاسه .. مطروحه در آن شعبه محترم در خصوص احضاریه به شماره .. به استحضار می‌رساند.

  1. در خصوص اتهامات کلاهبرداری، خیانت در امانت، سو استفاده از تقلب قرار منع تعقیب به تاریخ صادر شده و قرار صادره قطعی شده است. اما در خصوص اتهام جعل و استفاده از سند مجهول با وجود همکاری موکل و نظریه کارشناسی مضبوط در پرونده متأسفانه با فریب کاری شاکی اظهارات خلاف واقع در گزارش ضابطین دادگستری و اداره آگاهی قید شده که با مراجعت و ارائه نظریه کارشناسی موضوع روشن شد.
  2. تنها اتهامی که قرار منع تعقیب نسبت به آن مورد تأیید قرار نگرفت «تحصیل مال از طریق نامشروع» چرا که دادیار اظهار نظر معتقد به انجام تحقیقات بیشتر بوده پرونده به کارشناسی ارجاع و النهایه طی اظهار نظرهای متعدد در صفحات ۷،۸ و۹ نظریه کارشناس صریحاً اعلام نموده است که اختلاف مالی و حسابرسی بوده و ادعای تحصیل مال یا چک بدون مجوز شاکی پرونده فاقد دلایل و مدارک می‌باشد. بالعکس تمامی دریافتی ها و پرداختی ها طی اسناد مالی محاسبه و هر ساله توسط شاکی با متشکی عنه تسویه می‌شده است.
  3. با وجود ارائه صورت جلسه مورخ .. کارشناس به آن توجهی نکرده و جالب تر اینکه شاکی پرونده لیست چک هایی را ارائه نموده و ادعا کرده است اصل آنها را نگرفته در حالی که هم در این صورت مجلس هم در اسناد متعدد و حتی در جلسه با کارشناس حسابداری (که این موضوع) دیگر به صرایح به دریافت اصل چک اقرار نموده و همچنین در مقابل دریافت چک ها رسید داده و این رسیدها در دفتر کار موکل بوده هرچند تمامی آنها را معدوم نموده تا ادعاهایی واهی خود را ثابت کند لیکن خوشبختانه چهار فقره رسید در خصوص چک ها دست موکل بوده که نشان از تحویل آنها به خانم ..(شاکی) است.
  4. بخش مهمی از اصل اسناد و قرارداد ها و مدارکی بدلیل قطع همکاری مشارکتی یک جانبه خانم.. با موکل و تصرف اسناد موجود در دفتر از تاریخ .. در دفتر دانشگاه مانده و طبق سلیقه ایشان صرفا جهت ایراد اتهام واهی وجود آنها کتمان می گردد تا باعث ابهام مقام قضایی شود این موضوع طبق اظهارنامه .. مورخ.. به کلیه اعضای هیئت موسس به نشانی همان موقع موسسه (تا اسفند.. موسسه در نشانی.. مستقر بوده است) قانوناً و رسماً ابلاغ شده است.
  5. شاهد معرفی شده (آقای..) از سوی شاکی در استخدام ایشان بوده و هست و احتمالا با ترس از اخراج از محل کار تحت فشار قرار گرفتند ضمن آنکه سابقه نامبرده به جهت استعمال مواد مخدر از نوع شیشه و حمل آن نشان از نوع تفکر نام برده دارد و نیز نامبرده از سال .. در مجموعه مشغول شده و عملاً در هنگام تمدید قرارداد حضور نداشته است.
  6. طبق نظریه کارشناسی موسسه آموزش عالی.. فاقد هرگونه سیستم و سازمان حسابرسی و حسابداری رسمی بوده و ثبت و ضبط عملیات مالی همانطور که در گزارش کارشناسی آمده بدون وجود آیین نامه مشخص و رسمی با دستورات شفاهی خانم .. کنترل میشده و هر ترم مبالغ نقدی دانشجویان مستقیما به حساب .. نزد بانک..شعبه … به نام خانم .. واریز میشده (حساب شخصی است و هیچکدام از موسسین مجوز افتتاح حساب را ندادند و هیچ حساب دو امضا برای موسسه وجود نداشته است) و چک های دانشجویان همگی در سامانه ثبت می گردید و تحویل خانم ……… میشد که ایشان پس از وصول آنها را به حساب‌های مختلف خودشان یا خانم …………. واریز می کردند که غیر از حساب اصلی دانشگاه بوده و در واقع بخشی از وجه این چک ها معمولا به دستور ایشان پس از وصول به حساب خانم …………. تا به تشخیص خانم ………… استفاده شود. اما اسناد پرداختی آن جهت جرم جلوه دادن این گردش از سوی خانم ……….. کتمان می شود تا با ایراد اتهام کیفری آقای ………….. را از پیگیری حق و حقوق خود نسبت به سهم الشرکه منصرف سازند.
  7. بررسی حساب های موسسه از سال ………. برای تعیین مبلغ حق الشرکه آقای …….. در هر نیمسال تحصیلی مطابق صورتجلسه پیوستی فی ما بین (که اصل آن در دفتر موجود بوده و کتمان می شود) در پایان هر نیمسال تحصیلی انجام می شد، فیش و چک های دانشجویان ثبت شده در سیستم شهریه با ریز مبالغ واریزی به حساب ……….. کنترل می گردید که البته از سال ………….. به بعد ایشان هربار به دلایلی از ارائه ریز حساب تفره می رفتند و جمع کل را کنترل می کردند (چون چک های دانشجویان را تحویل گرفته و پس از نقد کردن به حساب موسسه واریز نمی کردند بلکه صرف هزینه های دیگر می شد و اینکه در بعضی از فیش های مورد ادعای ایشان مشاهده می کنید که از حساب هایی غیر از حساب های موسسه به حساب خانم ………. واریز شده است که بخشی از مبالغ واریزی به حساب خانم ………. از محل وصول همین چکها بوده که خانم …………. هم اذعان کردند و این خود نشان می دهد رویه عمومی در موسسه آموزش عالی ……….. به همین شکل بوده است اما حالا سعی دارند با ارائه اطلاعات مبهم و غلط اتهام واهی وارد کنند و تا جلوی رسیدگی به حق قانونی آقای ………… گرفته شود)
  8. در خصوص دریافت نقدی: همانطور که در اظهارات آقای ……. – خانم ………… – آقای ….. و آقای ………. نزد کارشناس محترم پرونده آمده است و بار ها در طی گردش کار پرونده عنوان شده است در بعضی مواقع سیستم شهریه با اشکال مواجه می‌شد که در آن زمان جهت حل مشکل دانشجویان دریافت و الباقی شهریه به صورت نقدی صورت می‌پذیرفت. و در دفتری ثبت میگشت تا ثبت سیستم شهریه شود و به محض ثبت در سیستم شهریه از بدهی دانشجو کسر میگردید تا دانشجویان بتوانند نسبت به ثبت نام ترم انتخاب واحد یا کارت آزمون اقدام کنند لذا در صورت عدم ثبت دانشجویان در همان موقع بدهکار فرض شده و نمی‌توانستند به امور خود رسیدگی نمایند که قطعا باعث شکایت آنها می‌شد در حالی که هیچگونه شکایتی تا زمان حضور آقای …. در موسسه در وزارت علوم ثبت نگردیده است و این خود نشان از حسن مدیریت ایشان و خانم ………. دارد لازم به ذکر است که به اصرار آقای ……… دستگاه پوز جهت دریافت شهریه نقدی دانشجویان برای حساب موسسه تهیه گردید که البته گاهاً توسط خانم ……… جهت جلوگیری از ثبت تراکنش و پرداخت مالیات جمع آوری می‌شد و حتی پس از اعتراض خانم …… مبنی بر تداخل حساب در صورت عدم استفاده از پوز در دفتر جداگانه ای دریافت ها فهرست شود تا بتوانند رسیدگی کنند.
  9. خانم .. مسئول امور مالی اداری و آموزشی بوده است به همین دلیل همانطور که در نظریه کارشناسی نیز قید شده است چک های دانشجویان را تحویل می گرفته و پس از ثبت در سامانه شهریه آنها را دسته بندی شده به خانم … تحویل می‌نموده است (در همین نظریه کارشناسی اظهارات خانم .. نزد کارشناس تحویل گرفتن چک ها توسط ایشان تصریح شده است) طبیعتا به دستور خانم … پس از وصول چکها مبلغی از آن را جهت تنخواه به حساب خانم .. واریز می کردند منتهی با طرح ادعاهای خلاف واقع سعی در ایراد اتهام به آقای … و خانم …. و جلوگیری از رسیدگی حقوقی و حسابرسی موسسه دارند.
  10. کلیه دریافت ها توسط خانم … به صورت علل حساب بابت هزینه ها و حق الشرکه بوده که جهت حسابرسی نیازمند کلیه اسناد دریافتی و پرداختی از بدو تاسیس موسسه از حساب های طرفین می باشد.
  11. مطابق بند ۴ نظریه کارشناسی، کارشناس محترم اذعان به رویت مدارک پرداختی خانم.. نموده که این نشان از همکاری و ارائه مستندات کامل از سوی موکلین که در تناقض کامل با بند ۴ گزارش تکمیلی همان کارشناس دال بر عدم همکاری و ارائه مدارک می باشد لازم به ذکر است پس از درخواست کارشناس منتخب پرونده مبنی بر ارائه مدارک جهت حسابرسی تعداد ۱۰ زونکن اسناد پرداختی طبقه بندی شده به رویت ایشان رسید که ایشان تقاضای تحویل آن به دفتر خانم …………. را داشته که با توجه به سابقه نامبرده در دستکاری پرونده ها از آن خودداری شد و متعاقباً کارشناس محترم با وجود ارائه اسناد و مدارک به دفتر دادگاه پس از رویت آنها اذعان به عدم توانایی رسیدگی به مستندات ارائه شده به جهت حجیم بودن اسناد نمودند.
  12. در خصوص اخذ وام صدور نامه های معرفی به بانک و کسر از حقوق به دستور خانم.. و برای همه همکاران انجام می گرفت و ایشان کاملا در جریان بودند شاهد این مدعا آنکه برای خانم معصومه .. از پرسنل موسسه نیز به همین روش اخذ وام نزد بانک تجارت شعبه خ گاندی صورت گرفته است.
  13. همه مهر هایی که ادعا شده جعلی است به دستور خانم .. ساخته شده و در اختیار پرسنل قرار گرفته و مهرها تحویل یک فرد خاص نبوده است و حتی مستنداتی نظیر نامه پیوستی با امضای خانم.. با همان مهرهای ادعا شده وجود دارد که نشان می دهد ایشان هم از همان مهر ها استفاده می کردند و نیز تمام مدارک تحصیلی و گواهی های صادر شده از موسسه نیز ممهور به همان مهر ها می باشد که قابل استعلام است.
  14. در خصوص شماره نامه صورتجلسه حق الشرکه آقای… با کپی یک صفحه از دفتر اندیکاتور ثبت گواهی آموزشی مدعی شده اند شماره نامه در اندیکاتور ثبت نشده است در حالی که همانطور که کپی اندیکاتور نشان می‌دهد در سریال گواهی ها و نامه های صادره از موسسه حرف «گ» درج می‌شد در حالی که در صورت جلسه ارائه شده حرف “ص” به معنی صورتجلسه و اسناد داخلی درج می شد که در دفتر جداگانه ای ثبت و نگهداری می شده است و ایشان جهت پایمال کردن حق موکلین و درست جلوه دادن اتهامات واهی خود برای جلوگیری از حسابرسی حقوقی از ارائه آن اندیکاتور خودداری نموده و وجود آنرا کتمان می کنند.

علی هذا نظر به توضیحات معروضه

  • اولاً: تمام اختلافات حاصله فی ما بین موکلین با شاکی مربوط به حساب ها و هزینه های فی ما بین می‌باشد.
  • ثانیاً: هیچ مهر و امضاء توسط موکلین یا کارمندان جعل نشده (نظریه کارشناسی)
  • ثالثاً: هیچ مبلغی توسط موکل ردیف دوم (خانم ………….) به صورت نامشروع تحصیل نشده بلکه به اقتضای سمت خود تنخواه گردان موسسه بوده است.
  • رابعاً: ادعای عدم ارائه مدارک جهت بررسی از سوی کارشناسی کذب محض بود چرا که موکلین تمامی اسناد و مدارک مالی را به کارشناس ارائه دادند لیکن ایشان حاضر به بررسی آنها نشد و همچنین با توجه به تناقضات متعدد در نظریه اصلی با تکمیلی تقاضای هیئت کارشناسی شده که با وجود ارجاع امر به هیئت کارشناسی مجدداً جلسه رسیدگی بدون نظریه هیئت کارشناسی تعیین گردیده است.

بنابراین از محضر بازپرسی محترم تقاضای صدور قرار منع تعقیب مورد استدعاست.

نتیجه گیری

اتهام انتسابی به معنی نسبت دادن جرم به فرد است. زمانیکه از شما شکایت می شود اینکار توسط مقام قضایی انجام می شود. در مرحله اول مقام قضایی ادله و مدارک جرم را جمع آوری می نماید و سپس فردی که از او شکایت شده را احضار می کند یا در شرایط خاص بازداشت می کند.

این مقام موظف است به متهم تفهیم اتهام کند. یعنی عنوان مجرمانه جرم، علت انتساب اتهام به وی، همراه با ادله را به وی ارائه و توضیح دهد.

متهین دارای حقوقی هستند که از جمله آن حق داشتن وکیل، تفهیم اتهام، حق سکوت، ممنوعیت اقرار اجباری است.

سپس بعد از اینکه این حقوق مشخص و به متهم توضیح داده شد وی می تواند پس از احضار در دادگاه از اتهامی که به وی نسبت داده شده است به همراه مستندات، مدارک یا شهود دفاع نماید.

همچنین او می تواند برای دفاع به وکیل مراجعه نماید یا از در صورت عدم توانایی مالی پس از اثبات عدم تمکن مالی وی نزد دادگاه، تقاضای وکیل تسخیری کند.

لازم به ذکر است، متهمین در صورت آگاهی به حقوق خود و استفاده از وکیل می توانند فرایند رسیدگی را به طور صحیح و سریع تر طی نمایند.

سوالات متداول

در مرحله دادسرا تشخیص اتهام انتسابی حسب مورد با بازپرس، دادیار یا دادستان خواهد بود. در صورت اختلاف بین آن ها، دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به موضوع را دارد، اختلاف را حل و فصل می نماید.

بله، ممکن است در دادگاه به تشخیص قاضی این عنوان تغییر نماید.

خیر، تنها تشریح و توضیح حادثه کفایت می کند. تعیین عنوان اتهامی تنها وظیفه مقام قضایی است.

در تفهیم اتهام عنوان اتهام (عنوان قانونی جرم) گفته می شود و در خصوص آن توضیح داده می شود، علت انتساب اتهام و ادله و مدارکی که باعث انتساب این اتهام شده به متهم ارائه می شود.

x (x)

سوالات خود را از ما بپرسید

وکلای پایه یک ما اماده پاسخ به سوالات شما هستند