شرایط فرزندخواندگی و قبول سرپرستی کودک بدون سرپرست

فرزندخواندگی آن است که فرد کسی دیگری را که فرزند طبیعی او نیست به فرزندی بپذیرد. فرزندخواندگی در صورتی که به رسمیت شناخته شده باشد قرابت ایجاد می کند البته این قرابت حقوقی است نه طبیعی یعنی یک رابطه مصنوعی پدر-فرزندی و  مادر-فرزندی ایجاد می نماید. امروزه راه های درمان ناباروری پیشرفت عمده ای داشته منتها باز احتمال دارد افرادی نتوانند بچه دار شوند و تمایل داشته باشند کودک بی سرپرستی را به سرپرستی قبول کنند. این امر در قانون حمایت از کوکان بی سرپرست و بدسرپرست آمده و مقررات آن مدون شده است.

مشاوره حقوقی فوری

مشاوره تخصصی تلفنی و متنی آنلاین با وکلای سراسر کشور

فرایند سپردن سرپرستی یک کودک به خانواده متقاضی

طبق ماده۱ قانون حمایت از کودکان بدون سرپرست و بدسرپرست؛ سرپرستی کودکان و نوجوانان فاقد سرپرست به منظور تأمین نیازهای مادی و معنوی آنان، با اذن مقام معظم رهبری و مطابق مقررات همان قانون صورت می گیرد. متولی امور مربوط به سرپرستی کودکان و نوجوانان بی سرپرست، سازمان بهزیستی کشور است.

فرزندخواندگی

چه کسانی می توانند درخواست سرپرستی بدهند

طبق ماده۵  قانون فوق؛ افراد زیر می توانند سرپرستی کودکان و نوجوانان مشمول این قانون را از سازمان درخواست نمایند:

  1. الف ـ زن و شوهری که پنج سال از تاریخ ازدواج آنان گذشته باشد و از این ازدواج صاحب فرزند نشده باشند، مشروط به این که حداقل یکی از آنان بیش از سی سال سن داشته باشد.
  2. ب ـ زن و شوهر دارای فرزند مشروط بر این که حداقل یکی از آنان بیش از سی سال سن داشته باشد.
  3. ج ـ دختران و زنان بدون شوهر، درصورتی که حداقل سی سال سن داشته باشند، منحصراً حق سرپرستی اناث را خواهند داشت.
  • چنانچه به تشخیص سازمان پزشکی قانونی امکان بچه دار شدن زوجین وجود نداشته باشد، درخواست کنندگان از شرط مدت پنج سال مقرر در بند (الف) این ماده مستثنی می باشند.
  • چنانچه درخواست کنندگان سرپرستی از بستگان کودک یا نوجوان باشند، دادگاه با اخذ نظر سازمان و با رعایت مصلحت کودک و نوجوان می تواند آنان را از برخی شرایط مقرر در این ماده مستثنی نماید.
  • اولویت در پذیرش سرپرستی به ترتیب با زن و شوهر بدون فرزند، سپس زنان و دختران بدون شوهر فاقد فرزند و در نهایت زن و شوهر دارای فرزند است.
  • درخواست کنندگان کمتر از پنجاه سال سن، نسبت به درخواست کنندگانی که پنجاه سال و بیشتر دارند، درشرایط مساوی اولویت دارند.
  • در مواردی که زن و شوهر درخواست کننده سرپرستی باشند، درخواست باید به طور مشترک از طرف آنان تنظیم و ارائه گردد.

درخواست کنندگان سرپرستی باید چه شرایطی داشته باشند؟

طبق ماده۶  قانون مذکور درخواست کنندگان سرپرستی باید شرایط ذیل را دارا باشند:

  1. الف ـ تقیّد به انجام واجبات و ترک محرمات
  2. ب ـ عدم محکومیت جزایی مؤثر با رعایت موارد مقرر در قانون مجازات اسلامی
  3. ج ـ تمکن مالی
  4. دـ عدم حجر
  5. هـ ـ سلامت جسمی و روانی لازم و توانایی عملی برای نگهداری و تربیت کودکان و نوجوانان تحت سرپرستی
  6. وـ نداشتن اعتیاد به مواد مخدر، مواد روانگردان و الکل
  7. زـ صلاحیت اخلاقی
  8. ح ـ عدم ابتلاء به بیماری های واگیر و یا صعب العلاج
  9. ط ـ اعتقاد به یکی از ادیان مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

یکی از الزامات برای سرپرستان و کودک بدون سرپرست رعایت اشتراکات دینی است. البته بیشتر این مقرره به جهت حمایت از کودکان مسلمان است و دادگاه صالح با رعایت مصلحت کودک و نوجوان غیرمسلمان، سرپرستی وی را به درخواست کنندگان مسلمان می سپارد.

فرزندخواندگی کودکان بی سرپرست

در صورت یافتن کودک بدون سرپرست می توانیم سرپرستی او را بگیریم؟

طبق تبصره۲ ماده۶ قانون فوق؛ درصورتی که متقاضی سرپرستی، ادعای یافتن طفلی را بنماید و ادعای وی در دادگاه ثابت شود، چنانچه واجد شرایط مندرج در این قانون برای سرپرستی باشد در اولویت واگذاری سرپرستی قرار می گیرد.

آیا می توان بیش از یک کودک را تحت سرپرستی قرار داد؟

درخواست کنندگان نمی توانند بیش از دو کودک یا نوجوان را سرپرستی نمایند مگر در مواردی که کودکان یا نوجوانان تحت سرپرستی، اعضای یک خانواده باشند.


بیشتر بخوانید: ممنوعیت خروج فرزند تحت حضانت و حضانت فرزند بعد از ازدواج مجدد


شرایط فرد تحت سرپرستی

طبق ماده۸  قانون حمایت از کودکان بی سرپرست؛ سپردن سرپرستی افراد موضوع این قانون در صورتی مجاز است که دارای یکی از شرایط ذیل باشند:

  1. الف ـ امکان شناخت هیچ یک از پدر، مادر و جد پدری آنان وجود نداشته باشد.
  2. ب ـ پدر، مادر، جد پدری و وصی منصوب ازسوی ولی قهری آنان در قید حیات نباشند.
  3. ج ـ افرادی که سرپرستی آنان به موجب حکم مراجع صلاحیتدار به سازمان سپرده گردیده و تا زمان دوسال از تاریخ سپردن آنان به سازمان، پدر یا مادر و یا جد پدری و وصی منصوب از سوی ولی قهری برای سرپرستی آنان مراجعه ننموده باشند.
  4. دـ هیچ یک از پدر، مادر و جدپدری آنان و وصی منصوب از سوی ولی قهری صلاحیت سرپرستی را نداشته باشند و به تشخیص دادگاه صالح این امر حتی با ضم امین یا ناظر نیز حاصل نشود.
  • اگر پدر یا مادر یا جد پدری کودک یا نوجوان و وصی منصوب از سوی ولی قهری مراجعه کنند، دادگاه در صورتی که آنان را واجد صلاحیت لازم ولو با ضم امین یا ناظر تشخیص دهد و مفسده مهمی نیز کودک یا نوجوان را تهدید نکند؛ با اخذ نظر سازمان با رعایت حق حضانت مادر و تقدم آن نسبت به استرداد آنان حکم صادر می کند در غیر این صورت حکم سرپرستی ابقاء می شود.
  • در صورت وجود اقارب طبقه دوم و تقاضای هر یک از آنان و وجود شرایط، سرپرستی به وی واگذار می شود و در صورت تعدد تقاضا و یکسانی شرایط متقاضیان، سرپرست با قرعه انتخاب می گردد. در صورت نبود اقارب طبقه دوم بین اقارب طبقه سوم بدین نحو عمل می شود.
  • طبق ماده۹ همان قانون؛کلیه کودکان و نوجوانان نابالغ و نیز افراد بالغ زیر شانزده سال که به تشخیص دادگاه، عدم رشد و یا نیاز آنان به سرپرستی احراز شود و واجد شرایط مذکور در ماده (۸) این قانون باشند، مشمول مفاد این قانون می گردند.

 گرفتن بچه از پرورشگاه

روند قانونی گرفتن بچه از پرورشگاه

  • تقاضای درخواست کنندگان سرپرستی باید به سازمان بهزیستی ارائه و سازمان ملزم است حداکثر پس از دو ماه نسبت به اعلام نظر کارشناسی آن را به دادگاه صالح تقدیم نماید. دادگاه ابتدا باید شرایط قانونی را احراز نموده و
  • با توجه به نظریه سازمان بهزیستی قرار سرپرستی آزمایشی شش ماهه صادرکند. این قرار در صورت زوال شرایط مقرر قابل فسخ خواهد بود.
  • طبق ماده۱۳ قانون فوق پس از پایان دوره سرپرستی آزمایشی، دادگاه با لحاظ نظر سازمان و با رعایت مفاد مواد (۱۴) و (۱۵) این قانون، اقدام به صدور حکم سرپرستی و ابلاغ آن به اشخاص مذکور در ماده (۱۱) می نماید.
  • یکی از شرایط صدور حکم سرپرستی این است که درخواست کننده سرپرستی باید بخشـی از اموال یا حقوق خـود را به کودک یا نوجـوان تحت سرپرستی تملیک کند. تشخیص نوع و میزان مال یا حقوق مزبور نیز با دادگاه است. در مواردی که دادگاه تشخیص دهد اخذ تضمین عینی از درخواست کننده ممکن یا به مصلحت نیست و سرپرستی کودک یا نوجوان ضرورت داشته باشد، دستور اخذ تعهد کتبی به تملیک بخشی از اموال یا حقوق در آینده را صادر و پس از قبول درخواست کننده و انجام دستور، حکم سرپرستی صادر می نماید. چنانچه دادگاه تشخیص دهد اعطای سرپرستی بدون اجرای مفاد این ماده به مصلحت کودک یا نوجوان می باشد، به صدور حکم سرپرستی اقدام می نماید.

فوت یا زندگی مستقل و جدایی هر یک از سرپرستان یا وقوع طلاق بین آنان

  • طبق ماده۲۰ قانون مذکور در صورت فوت یا زندگی مستقل و جدایی هر یک از سرپرستان یا وقوع طلاق بین آنان، دادگاه می تواند با درخواست سازمان و با رعایت مفاد این قانون، سرپرستی کودک یا نوجوان را به یکی از زوجین یا شخص ثالث واگذار نماید. رعایت نظر کودکان بالغ در این خصوص ضروری است.
  • ماده۲۱ـ شخصی که سرپرستی افراد تحت حمایت این قانون را بر عهده می گیرد از مزایای حمایتی حق اولاد و مرخصی دوره مراقبت برای کودکان زیر سه سال (معادل مرخصی دوره زایمان) بهره مند می باشد. کودک یا نوجوان تحت سرپرستی نیز از مجموعه مزایای بیمه و بیمه های تکمیلی وفق مقررات قانونی برخوردار خواهد شد.
  • بعد از صدور حکم قطعی سرپرستی، مفاد حکم از سوی دادگاه به اداره ثبت احوال و اداره بهزیستی مربوط ابلاغ می شود. اداره ثبت احوال مکلف است نام و نام خانوادگی کودک یا نوجوان تحت سرپرستی و همچنین مفاد حکم سرپرستی را در اسناد سجلی و شناسنامه سرپرست یا زوجین سرپرست وارد کند. همچنین اداره ثبت احوال مکلف است شناسنامه جدیدی برای کودک یا نوجوان تحت سرپرستی با درج نام و نام خانوادگی سرپرست یا زوجین سرپرست صادر و در قسمت توضیحات مفاد حکم سرپرستی و نام و نام خانوادگی والدین واقعی وی را در صورت مشخص بودن، قید نماید.
  • اداره ثبت احوال مکلف است سوابق هویت و نسبت واقعی طفل را در پرونده وی حفظ نماید.
  • کودک یا نوجوان تحت سرپرستی می تواند پس از رسیدن به سن هجده سالگی، صدور شناسنامه جدیدی را برای خود با درج نام والدین واقعی در صورت معلوم بودن، یا نام خانوادگی مورد نظر وی، در صورت معلوم نبودن نام والدین واقعی، از اداره ثبت احوال درخواست نماید.
17 نظرات
  1. دکتر مریم منوچهری می گوید

    با سلام
    من در خارج از ایران زندگی میکنم ۵۰ ساله متاهل و بدون فرزند هستم.از آشنایان کودکی ۶ ماهه معرفی شده که مادر فوت شده و پدر معتاد و راضی به دادن فرزند به من شده.چگونه باید اقدام کنم لطفا راهنمایی بفرمایید.ممنون

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام صرفا کودکانی قابل به سرپرستی گرفتن می باشند که توسط سازمان های بهزیستی معرفی گردند قبل از سپردن کودکان به فرزندی این کودکان باید از طریق مراجع قضایی در اختیار سازمان بهزیستی قرار گیرند

  2. دکتر مریم منوچهری می گوید

    ضمنا ۸ ساله ازدواج کردم و همسرم ایرانی نیستند ولی مسلمان و شیعه هستندو ۵۷ ساله.

  3. دکتر مریم منوچهری می گوید

    ایا به افراد بالای ۵۰ سال که درخارج کشور زندگی میکنند بهزیستی فرزند واگذار میکند؟آیا گرفتن وکیل در تسریع روند تاثیردارد؟

  4. سمیه نظری می گوید

    سلام من خانمی ۳۵ هستم یک پسر ۱۰ ساله دارم که چندسالی است از همسرم جدا شدم کارمند هستم و از نظر مالی مشکلی ندارم دوست داشتم یک کودک بدون سرپرست رو در کنار خودم و پسرم داشته باشم و برایش مثل پسرم مادری کنم آیا امکانش هست اگر هست باید چکار کنم

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام خانم مجرد برای گرفتن سرپرستی نبایستی فرزند داشته باشد

  5. سید می گوید

    با سلام با شرایطی که برای سرپرستی این بچه های بیچاره گذاشتین مخالفم اینجور قانون گذاشتن باعث میشه همیشه بچه ها بی سرپرست بمونن سنشون به نوجوانی میرسه دیگه هیچکی علاقه ای به پذیرفتنشون نداره اون کسی که میخواد بچه به سرپرستی بگیره حتما خودش بیشتر به فکر حق و حقوق بچه هست در ضمن مگه میخواین کارمند استخدام کنین که احراز هویت مالی و جانی سرپرست اونم به واسطه دادگاه میخواین همه این کارها زمانبره و همه پشیمون میشن با تشکر

  6. آيين صلصالي می گوید

    من زن هستم مجرد و ٤٠ ساله مايلم دختري رو به فرزندي بگيرم با شرايط خاص… امكانش چطور فراهم ميشه؟ و اولين قدم براي انجام چي بايد باشه؟

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام بله امکان پذیره فقط باید کودک بالای دوسال باشه باید درخواست بدید به سازمان بهزیستی درخواستتون خارج از نوبت با توجه به اینکه کودک شرایط خاصی داره پیگیری میشه

  7. محبوبه می گوید

    سلام،کسی که اهل تسنن باشه و کلیه شرایط لازم رو داشته باشه میتونه کودکی رو به فرزندی بگیره؟منعی نداره؟

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام خیر منعی نداره صرفا باید به دین پذیرفته شده قانون اساسی مقید باشه که دین شما هم اسلام هست

  8. یاسمین می گوید

    سلام . من و همسرم ایرانی هستیم و خارج از کشور زندگی میکنیم. فرزندی را می خواستیم به سر پرستی قبول کنیم. چه شرایطی داره. در ضمن دختری ۶ ساله داریم

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام زوجینی که فرزندی ندارند برای سرپرستی نسبت بهوالدین با فرزند اولویت دارند ولی شما می توانید با مراجعه به کنسولگری فرم پر کنید برای سوالات بیشتر با شماره ۰۲۱۹۱۰۰۲۰۹۰ تماس بگیرید

  9. الهام مرادی می گوید

    سلام خانواده ای در شهر همدان زندکی میکنند و از نظرمالی وضع خوبی دارند اما چند ساله بچه دار نمیشن اگر بچه ای نوزاد سراغ داشتید که خانواده فقیر داشت معرفی بفرمایید باتشکر۰۹۱۹۴۷۱۵۶۵۴

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام این کار غیر قانونیه و حتما باید از بهزیستی پیگیری کنید

  10. رها زند می گوید

    سلام، من و همسرم به تازگی ازدواج کردیم، ۲۵ و ۲۶ سال داریم، من به علت ابتلا به سرطان در کودکی و شیمی درمانی توانایی فرزند دار شدن رو ندارم، با توجه به سن ما و اینکه شرط سپردن بخشی از اموال به کودک مطرح است (گرچه شاغل و درآمد داریم) و هنوز اموالی نداریم آیا مجاز برای سرپرستی هستیم؟ آیا بند اعطای اموال از سمت دادگاه الزامی است؟

    1. بهزاد زینالی می گوید

      مثل اینکه جدیدا الزامی برای واگذاری یک سوم اموال برداشته شده ولی باید خانواده تضمین بدهند

انتقادات و پیشنهادات سازنده خود را با ما در میان بگذارید.

متخصصین ما به آنها جامع عمل می پوشانند.