دیه چشم و بینایی در قانون مجازات اسلامی

دیه یا به تعبیر عامیانه خون‌بها، یکی از طرق جبران جنایت بر اعضا و متعلقات آن می باشد و وفق ماده ۱۷ قانون مجازات اسلامی به معنای «پرداخت مالی است که در شرع مقدس، برای وارد کردن جنایت غیر عمدی بر نفس، اعضاء و منافع و همچنین جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد به موجب قانون مقرر می شود.»
در خصوص چشم، قاعده کلی این می باشد که دیه از بین بردن هر دو چشم، دیه کامل، و از بین بردن یک چشم، نصف دیه کامل، می باشد. اما علاوه بر آن، بر حسب اینکه چه جنایتی بر آن وارد شده است، دیه متفاوتی در قانون مقرر شده. معمولا جنایاتی که بر چشم وارد می شود عبارت اند از: از بین بردن بینایی هر دو چشم، از بین بردن بینایی یک چشم، کاهش بینایی یک یا هردو چشم، آسیب به پلک ها، از حدقه در آوردن چشم و…
در این گفتار، به طور مجزا، در خصوص دیه هر یک از اعضاء، توضیحات کامل ارایه می نماییم.

مشاوره حقوقی فوری

مشاوره تخصصی تلفنی و متنی آنلاین با وکلای سراسر کشور

دیه بینایی

دیه از بین بردن دو چشم بینا

به موجب ماده (۵۸۷) قانون مجازات اسلامی، در آوردن یا از بین بردن دو چشم بینا، دیه یک انسان کامل، که بر حسب نرخ مقرر سال ۹۹ ، ۳۳۰میلیون تومان (برای ماه های غیر حرام) و ۴۴۰ میلیون تومان برای ماه های حرام می باشد.

نکته: میزان بینایی در این حکم، تأثیری ندارد و چشم هایی که میزان بینایی آن ها متفاوت است و یا به دلایل دیگر مانند شب کوری یا انحراف چشم، با هم متفاوت اند، تأثیری در این حکم ندارند. ولی چنانچه لکه دایمی در چشم وجود داشته باشد که مانع بینایی قسمتی از چشم شود، اگر تعیین مقدار آن ممکن باشد، به همان میزان از دیه کسر می شود ولی چنانچه تعیین آن مقدار مکن نباشد، به جای دیه ارش (که عبارت است از دیه ای که در شرع تعیین نشده و قاضی بر حسب نظر کارشناس آن را تعیین می کند.) پرداخت می شود.

دیه چشم چقدر است

 دیه از بین بردن چشم و بینایی شخصی که فقط یک چشم بینا دارد

در این مورد باید بین دو حالت تفکیک کرد:

  • حالت اول، موردی است که شخص، به صورت مادرزادی، یک چشمش نابیناست و یا به عللی غیر از جنایی، مثلا حوادث طبیعی یا جنگ و… یک چشمش را از دست داده است، در این فرض، دیه از بین بردن تنها چشم بینای او، همان دیه کامل می باشد.
  • حالت دوم، فرضی است که فرد، چشمش را در اثر علل جنایی، یعنی مجازات قصاص که سزاوار آن بوده یا جنایتی که استحقاق دیه آن را داشته است، از دست داده است. در این مورد، نصف دیه کامل به او تعلق می گیرد. (ماده ۵۸۸ قانون مجازات اسلامی)

بیشتر بخوانید: دیه شکستگی بینی و مسائل مرتبط


دیه از بین بردن چشمی که بینایی ندارد

وفق ماده ۵۸۹ قانون مجازات اسلامی، دیه درآوردن و یا از بین بردن هر چشمی که بینایی ندارد، یک ششم دیه انسان کامل می باشد.

دیه چشم در قانون

دیه پلک ها

به موجب (ماده ۵۹۰ قانون مجازات اسلامی)، از بین بردن هر چهار پلک، دیه یک انسان کامل را دارد لیکن، از بین بردن هر کدام از پلک های بالا، یک ششم دیه کامل و هر کدام از پلک های پایین، یک چهارم دیه کامل است.

  • نکته: چنانچه شخصی، چشم و پلک را با هم از بین ببرد، دیه چشم، جداگانه و دیه پلک نیز بطور مجزا، محاسبه می شود.
  • نکته: دیه شکافتن هر کدام از پلک های بالا، یک ششم دیه کامل و هر کدام از پلک های پایین یک چهارم دیه کامل می باشد.
  • نکته: از بین بردن یا بیرون آوردن چشم از حدقه که منجر به از بین رفتن بینایی نیز می شود، فقط یک دیه دارد و از بین رفتن بینایی، دیه دیگری ندارد اما اگر در اثر صدمات دیگر مانند آسیب به سر، بینایی از بین برود یا کاهش یابد، هرکدامشان دیه یا ارش مجزا در پی دارند. (ماده ۶۹۲ قانون مجازات اسلامی)

طریقه اقدام و مطالبه دیه

برای شروع امرکیفری و به تبع آن مطالبه دیه ابتدامی بایست با مراجعه به پلیس وقوع جرم و بیان موضوع ثبت شکایت صورت بگیرد.پلیس با توجه به اظهارات شاکی و تحقیقات صورت گرفته دراین زمینه با تکمیل پرونده موضوع را به دادرسرای محل وقوع جرم ارسال می کند. بازپرس پرونده جهت بررسی میزان آسیب وارده بر شخص، وی را به پزشکی قانونی ارجاع می دهد تا با اعلام نظر کارشناسی میزان دقیق آسیب و دیه مشخص شود. البته در مواردی که ممکن است آسیب و جراحات وارده از بین برود قبل از ارجاع موضوع به دادسرا نیز می توان نظر پزشکی قانونی را اخذکرد. پس از رسدگی و ارجاع موضوع به دادگاه ،دادگاه با بررسی تمام جوانب اقدام به صورت رای می کند و شخص مجرم علی رغم پرداخت دیه به آسیب دیده ممکن است به حبس یا جزای نقدی نیز محکوم شود.

چگونگی اعتراض به نظریه پزشکی قانونی

نظریه پزشکی قانونی به مانند تمامی نظریه های کارشناسان دادگستری قابل اعتراض می باشند و ۷ روز از تاریخ رؤیت، در صورتی که طرفین دعوا به آن نظریه معترض باشند، بایست موضوع را به دادرس رسیدگی کننده به پرونده اطلاع دهند تا در صورت موافقت از هیأت های تخصصی یا کارشناسی مجدد بهره گرفته شود. البته هزینه و تعرفه کارشناسی مجدد با متقاضی کارشناسی مجدد است که در شرایط ویژه در صورتی که برای مقام رسیدگی کننده به پرونده محرز شود، معترض، توان مالی پرداخت تعرفه کارشناسی مجدد را ندارد، هزینه از صندوق دادگستری پرداخت می شود.

“برای مطالعه بیشتر و درک جامع تر و جزیی تر این موضوع  می توانید به کتاب دعوی مطالبه دیه در رویه دادگاه به قلم توحید زینالی از انتشارات چراغ دانش رجوع نمایید.

37 نظرات
  1. ماشالله می گوید

    سلام داروخانه ای به جای قطره دیکلوفناک قطره اتروپین داده که موجب گشاد قرینه چشم و تاری هر دو چشم من شده ..
    میزان دیه ان چقدر است .

    1. محدثه لواسانی می گوید

      سلام دادگاه مساله رو به پزشکی قانونی ارجاع میده و اونجا محاسبه می کنند و باید دید به نسبت کل چشم چقدر تار شده تا نسبت به دیه کل محاسبه بشه

  2. مريم می گوید

    سلام پدرم سرنشين بودن تصادف كردن و آسيب هايي كه به چشمشون وارد شده شكستگي ديواره تحتاني وداخلي اطراف چشم راست ، خونريزي زير ملتحمه متوسط چشم راست ، پارگي دايمه بخيه شده در پلك فوقاني چشم راست ، پارگي عميق بخيه شده متلاحمه در زير چشم راست حدودا چه مقدار ديه تعلق ميگيره بهشون ؟

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام مقدار دیه بعد از ارجاع به پزشکی قانونی توسط این سازمان محاسبه میشه

  3. هستی جون می گوید

    سلام پدرمن بر اثر عمل نکردن خوب ی دکتر دچارتاری دید شده و دادگاه ۳۰درصد دیه رو براش تعیین کزده یعنی چقدر؟؟؟

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام اگر سی درصد دیه کامل باشه میشه نود و نه ملیون ولی اگر سی درصد دیه یک چشم باشه این مبلغ نصف میشه

  4. شهرام عادل می گوید

    سلام خانم بنده دوران نامزدی که عقد. داعم هم بودیم چهار نفر به غیر خانم بنده کشتنش جمعا این دوقاتل پنج نفر کشده الان یک سال و خرده ای زندانن منم برا دیش شکایت کردم ولی بقیه قصاص گفته از دیش چیزی نصیب من میشه یان

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام شما اصلا ولی دم نیستید و اگر سایر اولیا بخواهند قصاثص شود دیه ای یه شما نمی رسد لکن اگر نظر اولیای دم به دریافت دیه باشد شما از دیه سهم میبرید

  5. مهدی می گوید

    سلام
    پدر من بر اثر حمله یه فرد و اصابت سنگ به سرشون منجر به جراحت دامیه پیشانی سمت چپ و خونریزی شدید چشم چپ بدون شکستگی استخوان چشم و متورم شدن پلک بالا و پایین چشم چپ شدن
    لطفا میزان درصد دیه رو میفرمایین
    ممنونم

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام باید نامه پزشکی قانونی رویت شود تماس بگیرید ۰۲۱۹۱۰۰۲۰۹۰

  6. محمد می گوید

    سلام چشمم اب مروارید داشته دکتر بد جراحی کرده کلا نابود شده دیه ش چقده؟؟؟

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام. باید نامه پزشکی قانونی داشته باشید ولی اگر کامل از بین رفته باشه که احتمال ضعیفیه نصف دیه کامل یعنی نصف ۳۳۰ میلیون

  7. سیدعلی می گوید

    سلام ضمن خسته نباشید بنده کارگر یک کارخانه هسم که دوماه پیش سفیدی چشمم پاره شد با جسم خارجی درصورتی که اینکاری که به بنده داده بودن انجام بدم در شرح وظایف من نبوده و عمل سرپایی انجام دادم و جسم خارجی را خارج کردن با هزینه خودم و الان بعد دوماه فهمیدم که گزارش حوادث کار برای من ردنکردن من اگر بخواهم از کارفرما شکایت بکنم چقدر دیه به بنده تعلق می‌گیرد با تشکر از زحمات شما اگه می‌شود بنده را راهنماییم کنید 🙏🏽🙏🏽

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام برادر جان الان نمیشه در خصوص دیه اظهار نظر کرد باید شکایت کنید ابتدا بعد به پزشکی قانونی ارجاع داده خواهیدشد .اونجا میزان دقیق دیه مشخص میشه و میزان اسیب و درصد اونو باید پزشک تعیین کنه

  8. سیدعلی می گوید

    سلام ممنونم. ببخشید آخه دوماه گذشته از حادثه بنده اگر مراجعه به پزشکه قانونی کنم آیا از روی پرونده پزشکی بنده تصمیم‌گیری میکنن؟؟ ؟

    اخه بنده که دوماه پیش ک عمل سرپایی انجام دادم چشمم بهبود یافته است…
    لطفا دراین خصوص من را راهنمایی کنید.. 🙏🏽🙏🏽🙏🏽باتشکر

  9. سالار می گوید

    سلام خواستم بدونم برای خونریزی و کبودی چشم چقدر باید بیا پرداخت شود؟ پزشک قانونی ۰.۵ درصد روی نامه ثبت کرده خواستم بگم یعنی کلا چقدر دیش میشه.ممنون

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام. مطلب دیه کبودی وکیل تاپ را مطالعه نمایید

  10. همراه زاده می گوید

    با سلام اره جدا شدگی زجاجیه چشم همانpvd که پزشکی قانونی یک درصد اعلام کرده چقدر میشه؟

  11. شریفی هستم می گوید

    سلام خسته نباشید پسر بنده بر اثر پرت کردن یه شی نوک تیز توسط یه شخص دیگه شبکیه چشمش پاره شده و بعد از عمل و بخیه چشم پس از یک سال جای زخم همچنان بر روی سیاهی وسط چشم او معلوم میباشد و بعد از معاینه پزشک بینایی او را سه دهم اعلام کرده که با لنز تماسی سخت بینایی اورا شش دهم اعلام کرده است دیه چشم پسر من چقدر میشه ممنون میشم.

  12. مهناز زکی پور می گوید

    سلام خسته نباشید
    چرا قانون کشور ما اینطوره برادرم چهار سال پیش یه نامرد با اسلحه شکاری بهش شلیک کرد واز هردوچشم نابینا شدن عصب چشم ها پاره شدن وماری نمیشع براش انجام داد تو ایران
    بعد از چهارسال الان دادگاه گرفتن گفتن که ۴۷۰میلیون دیه ش میشه
    این کشوری که ما داریم زندگی میکنیم برادرم ۲۴سالشه

  13. اکبر می گوید

    سلام من باطری ترکیده به چشم چپم پزشک قانونی ۶۰ درصد تعین کرده دیه چقدر است

    1. محدثه لواسانی می گوید

      سلام باید نامه پزشکی قانونی بررسی بشه میتونید با شماره ۰۲۱۹۱۰۰۲۰۹۰ تماس بگیرید

  14. آقای عبدالحسین پور می گوید

    سلام چشم من تو محرم سال قبل بر اثرخوردن سیم کابل ب چشم باعث شد پارگی قرنیه واسکلرای چشم راست وکاتاراکت . تو نامه دادگاهش نوشته ک نتیجه نهایی هستش نوشته ۲۰ درصد دیه کامل یک چشم چقد میشه؟؟

    1. وکیل تاپ می گوید

      سلام ۳۳ میلیون

  15. عیسی رودمشکی می گوید

    سلام پارگی ابرو وپلک وبینی دیه چقدر میشود

    1. وکیل تاپ می گوید

      سلام باید به پزشکی قانونی مراجعه کرده تا درصد اسیب دیدگی مشخص شود

  16. غزل می گوید

    سلام دیه ضعیف شدن چشم به میزان ۱۰درصد طبق نظر پزشک قانونی چقدر می شود ویک بیستم چقدر دیه میباشد

  17. محمد می گوید

    باسلام یکسال قبل سیم بکسل به چشمم خورد شبکیه درمان شد لنز چشم برداشته شد و الان با لنز چشمم دید داره درمان تمام شده ولی مراجعه به متخصص هر ۶ ماه یکبار دارم دید چشمم الان با لنز ۴ دهم می باشد شرکت ۹۰% مقصر شناخته شده مشخصه دیه چقدره

  18. شاهمیر می گوید

    سلام من کارگر ساختمان هستم چشمم دراثربرخورد شن در بتن ریزی چهار دهم آسیب دیده دیه چشمم چقدر می‌شود در سال۹۹ متشکرم

    1. وکیل تاپ می گوید

      سلام هر دهم دیه چشم معادل ۱۶ میلیون و پانصد هزار تومان می باشد

  19. رامین قاطعی یوسفی می گوید

    سلام.بر اثر پرتاب شدن گل جوشکاری قرینه چشم بنده به صورت کامل اسیب دیده وصاحب کاره بنده هیچ گزارشی به بیمه و اداره کار مبنی بر حادثه برای چشم بنده ارسال نکرده اند وبه کارشناس بیمه و اداره کار و دادگستری گفته دروبین پاک شده چشم ایشون اینجا حادثه دیده ولی ما ندیدیم چه جوری رفته تو چشم ایشون الانم بیمه و اداره کار و کارشناس دادگستری صاحب کار بنده را ۸۰ درصد مقصر کرده علاوه بر این صاحب کارم حتی مرا دکتر هم نبرده روز حادثه خودم با هزینه خودم تمام کارام و انجام داده ام فقط ایشون بعد شکایت من رفته دادسرا بیمه حادثه شرکت رو به دادگاه ارائه داده است ایا از بیمه حادثه میتونه استفاده کنه هیچ مدرک پزشکی و گزارشیم نداره من نمی دونم چه طوری میخواد از بیمه حادثه استفاده کنه لطفا بنده را راهنمای وبعد پزشک قانونی تایید کرده پارگی تمام قرینه چشم بر اثر اصابت جسم سخت پلیسه وخراشیدگی چشم ملبغ دیه و الانم دیدم کاملا تر سفید میبینم راهنمای لازم جهت انجام کار بیمه و دادسرا به بنده شود باتشکر از شما وکیل پایه یک دادگستری

  20. ارمین می گوید

    سلام چشم چپ من بر اثر بخورد کارتن در حین کار. شبکیه خون ریزی کرد و جدا شد و اب مروارید چشم منو در اوردن و لنز گذاشتن و تزریق روغن سیلیکون انجام دادن ک شبکیه بهم بچسبه. و بعد از ۶ماه باز تحت خارج کردن روغن سیلیکون و بعد از ۲ماه بر اثر فشار بالای چشم شانت چشمی قرار دادن و دید تاری دارم. جواب پزشک قانونی ۱۰درصد از دیه کامل و ۶۰ درصد کاهش دید چشم چپ. میخواستم بدونم چطور حساب میشه. با تشکر

  21. ماردین می گوید

    با عرض سلام
    چشم راست بنده در حین انجام کار ضربه خورده و ۹۰ درصد پارگی قرنیه داشتم، بعد از ۶ ماه که دوباره پزشک رفتم گفته سه دهم بیناییتو از دست دادی، می خواستن بدونم دیه اش چقدر میشه ؟. با تشکر

  22. صالح می گوید

    سلام وقتتون بخیر .من بر اثر تصادف با ماشین خودم پلکم یکم پارگی پیدا کرد و چشمم سه تا خط افتاده از داخل که اجسام ریزو به صورت هر یکی رو دوتا میبینم الان ۶ ماه دیگه بهم وقت معاینه مجدد دادن شما میدونید چقدر بهم میدم .یا اینکه خودم راننده بودم بیمه بهم پرداخت میکنه ؟

  23. احمد می گوید

    سلام من یه گارگرم و در درگیری دوتا برادر به چشمم اسیب زدن ۶۰٪ پزشک قانونی نامه داده دیه این ۶۰ درصد چقد میشه باتشکر

    1. وکیل تاپ می گوید

      سلام ۹۶میلیون

  24. حسام می گوید

    سلام ببخشید من چند روز پیش در کنار خیابان پیاده بودم یه پراید بهم زد حالا بغیر جراحاتم چشمام نیز تار میبینن دکتر گفته شاید سه ماه اینجور باشی پزشکی قانونی هم گفته یادداشت کردم خواستم بدونم دیه داره یا ن اگه داره چه حدودیه

زمان پاسخ به دیدگاه شما از طرف وکلای سایت وکیل تاپ ۴۸ ساعت می باشد. درصورت نیاز به مشاوره فوری حقوقی میتوانید از این لینک نسبت به پرسش سوال خود اقدام کنید.



سوالات خود را از ما بپرسید

وکلای پایه یک ما اماده پاسخ به سوالات شما هستند