سهم الارث پدر و مادر از فرزند فوت شده

هر فردی، زمانی زاده می شود و چشم بر این جهان هستی می گشاید و زمانی هم چشم بر این جهان هستی فرو می بندد؛ قانون از بدو تولد و حتی پیش از تولد بر انسان ها حاکم است و تا زمان فوت یا بعد از فوت حکومت قانون ادامه دارد تا زمانی که دارایی متوفی میان وراث تقسیم شده است یا اینکه صرفاً دیون ایشان پرداخت شود، در همین خصوص افراد باید از بدیهی ترین حقوق اولیه خود آگاهی یابند تا از آغاز این مسیر تا پایان آن امورات قانونی خود را مدیریت کنند.

مشاوره حقوقی فوری

وکیل تاپ بزرگ ترین و مدرن ترین سامانه آنلاین حقوقی

با این مقدمه توجه این نوشتار بر روی وراث طبقه اول بالاخص پدر و مادر است که در شرایط قانونی متفاوت میزان سهم الارثشان چقدر است.

ارث و وراث قانونی متوفی

ارث نیز از جمله حقوق قانونی وراث است که پس از وفات افراد ایجاد می شود و بعضاً زمینه های اختلافات قانونی و خانوادگی را ایجاد می کند و اگر حداقل آگاهی در این مورد میان عموم ایجاد شود؛ از برخی اختلافات و دعاوی پرهیز می شود.

به حکم قانون وراث در سه طبقه تقسیم بندی شده اند و به تفکیک طبقه از دارایی متوفی ارث می برند و تا زمانی که وراث طبقه اول وجود داشته باشند، وراث طبقه دوم نفعی از ترکه نمی برند و همینطور تا زمانی که وراث طبقه دوم وجود دارند، وراث طبقه سوم ارثی نخواهند برد.

البته در هر طبقه ممکن است برخی از وراث سهم الارث نداشته باشد که برای مثال اگر در طبقه اول وراث برای متوفی فرزند باشد، مثلاً یک دختر و یک پسر، نوه های متوفی ارثی نمی برند چون پدر و مادرشان نسبت به ایشان در اولویت وراث قرار دارند.

حتی در شرایطی ممکن است  برخی از ورثه که در ردیف وراث ذینفع قرار ندارند، بدون اینکه سهمی ببرند، فقط باعث کاهش سهم الارث ورثه ای که ذینفع است می شوند که در اصطلاح حقوق به آن حجب نقضانی می گویند.

فرض بر و قرابت بر یعنی چه؟

فرض بر و قرابت بر یعنی چه؟

 سهم الارث ممکن است به برخی از وراث به قرابت باشد و نسبت به برخی دیگر به فرض باشد؛ یعنی سهم الارث برخی از وراث به موجب قانون مشخص شده و همان سهم الارث باید پرداخت شود برای مثال سهم الارث زن متوفی در صورت بودن فرزند برای متوفی، یک هشتم و در صورت نبود فرزند برای متوفی یک چهارم است، در واقع می توان گفت در فرض بر، سهم الارث دقیقاً مشخص شده است.

اما در خصوص وراث به قرابت، سهم الارثشان مشخص نشده است بلکه ابتدا باید سهم الارث وراثی که فرض بر هستند، پرداخت و مابقی میان ایشان تقسیم شود که برای مثال فرزندان پسر متوفی قرابت بر هستند یعنی سهم الارثشان با معیار وراث فرض بر مشخص نشده است و در واقع از دارایی متوفی هر چی باقی ماند میان ایشان بر حسب اینکه تنها باشند یا دو نفر یا بیشتر، تماماً یا به تساوی تقسیم می شود.

 سهم الارث پدر و مادر از فرزند فوت شده خود

پدر و مادر در طبقه اول وراث، با زوج، زوجه، اولاد متوفی و بعضاً نوه های متوفی به نسبت سهم الارث هر یک سهیم هستند؛ اما بایست فروض متفاوت سهم الارث پدر و مادر را در صورت بودن یا نبودن سایر وراث طبقه اول به تفکیک بررسی کرد؛

الف- وراث طبقه اول شامل پدر، مادر، زوج یا زوجه، اولاد

در تعیین سهم الارث وراث ابتدا باید سهم الارث وراثی که فرض بر محسوب می شوند را مشخص کرد. در این فرض، زوج یا زوجه و مادر متوفی فرض بر محسوب می شوند؛ مادر از این بابت فرض بر محسوب می شود که یا سهم الارثش یک سوم است یا یک ششم، در واقع از این دو حالت خارج نیست.

بهتر است موضوع را با مثالی تشریح کنیم؛ مردی فوت می کند، صاحب یک فرزند پسر و یک فرزند دختر، همسر، پدر و مادر است، کل دارایی ایشان پس از کسر بدهی و دیونش، ۱ میلیارد تومان می باشد، با عنایت به وراث فرض بر و قرابت بر سهم الارث هر یک می شود:

همسر(زوجه) که با وجود اولاد برای متوفی، سهم الارثش یک هشتم می شود یعنی صد و بیست و پنج میلیون تومان.

مادر متوفی با وجود اولاد، سهم الارثش یک ششم می شود یعنی در حدود صد و چهل و شش میلیون تومان.

پدر متوفی با وجود اولاد، سهم الارثش یک ششم می شود یعنی در حدود صد و چهل و شش میلیون تومان.

و در نهایت مابقی اموال متوفی به نسبت دو به یک میان اولاد پسر و دختر تقسیم می شود یعنی سهم الارث دختر می شود، صد و نود و سه میلیون و سهم الارث پسر می شود، سیصد و هشتاد و نه میلیون تومان.

ب- وراث طبقه اول شامل پدر، مادر و همسر

در این فرض، چون دو نفر از وراث فرض بر محسوب می شوند یعنی مادر و همسر، باید ابتدا سهم الارث وراث فرض بر را مشخص کنیم که بدین ترتیب بر مبنای مثال بالا؛

همسر(زوجه)، چون اولادی برای متوفی نیست، سهم الارث همسر متوفی یک چهارم می شود که بر مبنای معیار بالا، دویست و پنجاه میلیون تومان سهم الارث زوجه متوفی است.

سهم الارث مادر متوفی چون، اولادی برای متوفی نیست، سهم الارثش یک سوم می شود که دویست و پنجاه میلیون تومان سهم الارث مادر متوفی است.

پدر متوفی نیز چون قرابت بر می باشد، مابقی اموال متوفی را به قرابت به ارث می برد که پانصد میلیون تومان می شود.

پ- وراث طبقه اول شامل پدر و مادر

پ- وراث طبقه اول شامل پدر و مادر

در این فرض تنها دو نفر وراث متوفی می باشند، حتی اگر برای متوفی برادر و خواهر وجود داشته باشد، چون برادر و خواهر وراث طبقه دوم محسوب می شوند، وراث طبقه اول در این فرض پدر و مادر، موجب حجب حرمانی (محرومیت همیشگی) سهم الارث برادر و خواهر خواهند شد.

البته برادر و خواهر در شرایطی می توانند موجبات حجب نقضانی مادر را فراهم کنند و مادر را از حداکثر سهم الارثش یعنی یک سوم محروم و تنها یک ششم سهم الارث نصیب مادر شود. البته پیش از تشریح اینکه چه شرایطی باعث می شود که سهم الارث مادر کاهش پیدا کند باید با دو اصطلاح حجب حرمانی و نقضانی آشنا شویم. که در مطلب بعدی اوره خواهد شد

زمانی که وراث متوفی تنها پدر و مادر می باشد؛ در این صورت پدر قرابت بر می باشد و باید ابتدا سهم الارث مادر را مشخص کنیم.

اگر متوفی دارای دو برادر یا یک برادر به همراه دو خواهر یا چهار خواهر اعم از اینکه از طرف پدر (ابی) باشند یا از طرف پدر و مادر (ابوینی) باشند، در این صورت سهم الارث مادر که باید یک سوم باشد، به یک ششم کاهش پیدا می کند و مابقی برای پدر است و اگر فرض مثال یک برادر تنها برای متوفی باشد یا اینکه تنها دو خواهر برای متوفی باشد، برادر یا خواهران نمی تواند موجب حجب نقضانی مادرشان شوند و در نتیجه مادر یک سوم از سهم الارث را به خود اختصاص می دهد و مابقی یعنی دو سوم برای پدر است.

حجب و تاثیر آن در سهم الارث پدر و مادر

حجب حرمانی: به این معناست که برخی از وراث به واسطه بودن وراث دیگر، کاملاً از ارث محروم می شوند برای مثال اگر متوفی پدر و مادر داشته باشد، برادر و خواهر ارثی ندارند و در واقع پدر و مادر موجب حجب حرمانی ارث بری برادر و خواهر شده اند، یا ممکن است متوفی فرزند و نوه داشته باشد، در این صورت نوه ها با اینکه در طبقه اول وراث هستند، اما پدران و مادرانشان موجب حجب حرمانی ارث بری ایشان شده اند.

حجب نقضانی: به این معناست که برخی از وراث با وجود وراث دیگر سهم الارثشان کاهش پیدا می کند برای مثال اگر برای متوفی اولاد باشد، سهم الارث زن متوفی که می توانست در نبود اولاد یک چهارم باشد، به یک هشتم کاهش پیدا می کند یا اینکه برای متوفی اولاد باشد، سهم الارث مادر متوفی از یک سوم به یک ششم کاهش پیدا می کند.

اما ممکن است برخی از وراث در طبقه دوم مثل برادر و خواهر موجب حجب نقضانی سهم الارث مادر شوند به گونه ای که خودشان سهم الارثی نداشته باشند اما مانع ارث بردن کامل مادر شوند، برای مثال وراث متوفی شامل پدر و مادر باشد اما متوفی دو برادر یا یک برادر با دو خواهر یا چهار خواهر داشته باشد؛ در این صورت برادران و خواهران سهم الارثی از برادر یا خواهر فوت شده اشان نخواهند داشت اما مادر متوفی با وجود برادر و خواهر با تعداد گفته شده، سهم الارثش از یک سوم به یک ششم کاهش پیدا می کند.

 حقوق مستمری یا وظیفه متوفی

حقوق یا مستمری بازنشستگی متوفی جزء ماترک قرار نمی گیرد یعنی تمامی وراث از مستمری بازنشستگی متوفی ذینفع نیستند بلکه تنها اشخاصی که تحت تکفل متوفی بوده اند می توانند تحت شرایطی از مستمری بازنشستگی متوفی بهره مند شوند. البته همانطور که بیان شد، مستمری بازنشستگی متوفی جزء ترکه متوفی نمی آید در نتیجه طلبکاران متوفی نمی توانند بر آن ادعایی داشته باشند.

اولویت در ذینفع بودن نسبت به گرفتن مستمری بازنشستگی متوفی برای زن یا اولاد مؤنث یا مذکر ایشان با داشتن شرایطی است که قانون تعیین کرده؛ در واقع اولاد متوفی اگر مذکر باشند، تنها تا سن ۲۱ سالگی می توانند از مستمری پدرشان استفاده کنند و بعد از آن در صورتی که مشغول به تحصیل باشند یا اینکه معلول و ار کارافتاده باشند و اولاد مؤنث در صورتی که ازدواج نکرده باشند یا اینکه خود مشغول به کار نشده باشند.

آیا پدر و مادر متوفی هم سهمی از مستمری بازنشستگی فرزندشان دارند؟

آیا پدر و مادر متوفی هم سهمی از مستمری بازنشستگی فرزندشان دارند؟

پرداخت نفقه می تواند اقارب عمودی را نیز در بر گیرد یعنی پدر و مادر؛ اگر پرداخت نفقه پدر و مادر در صورت داشتن استطاعت مالی پیش از فوت بر عهده متوفی بوده است، پدر و مادر می توانند از مستمری بازنشستگی متوفی نفقه خود را مطالبه کنند مشروط بر اینکه تقسیم مستمری بازنشستگی متوفی میان وراث یا افراد واجب النفقه به نسبت سهم الارث تحقق پیدا نمی کند بلکه به تساوی باید تقسیم شود.

اگر متوفی یک زن، یک فرزند دختر ۱۹ ساله مجرد و بیکار، و پدر و مادری که پرداخت نفقه اشان بر عهده متوفی بوده، داشته باشد، مستمری بازنشستگی متوفی میان این چهار نفر به تساوی تقسیم می شود و هیچ کس نمی تواند مدعی حق بیشتری باشد حتی زن متوفی.

نتیجه گیری

نتیجتاً در تقسیم سهم الارث وراث باید بر اصطلاحات کاربردی حقوق ارث تسلط نسبی داشته باشیم و صرف اینکه بدانیم سهم الارث پسر دو برابر دختر است، کفایت نمی کند.

همانطور که در مطالب بالا بیان شد، دیدیم که برخی از وراث سهم الارثشان با مبنای مشخصی از قبل تعیین شده است اما برخی از وراث باید منتظر بمانند تا سهم الارث وراثی که سهم الارث مشخصی دارند، کسر گردد تا سهم الارث ایشان مشخص شود.

امید است با مطالعه این نوشتار علمی اجمالی نسبت به تقسیم ترکه پدر و مادر در صورت بودن سایر وراث پیدا نموده تا اگر در شرایط مشابه قرار گرفتید، بدانید که سهم الارث پدر و مادر متوفی در فروض متفاوت به چه نحو خواهد بود.

سوالات متداول

بله پدر و مادر جز وراث طبقه اول محسوب می شوند و همیشه از ما ترک فرزندی که زودتر از خود ایشان فوت شده ارث خواهند برد.

مادر در صورتی که متوفی فرزند نداشته باشد و اخوه ای در کار نباشد یک سوم و در غیر این صورت یک ششم ارث می برد و مابقی ترکه به پدر می رسد

خیر. از انجایی که علت ارث بردن یا نسب است یا سبب و نسب نیز صرفا با ولادت حاصل می شود فرزند خوانده ارث ندارد.

نیاز به مشاوره حقوقی با وکیل خوب دارید ؟ بله، تماس فوری خیر

سوال حقوقی خود را مطرح کنید

وکلای متخصص ما در اسرع وقت به شما پاسخ خواهند داد