اعاده حیثیت و انواع آن

تعریف دقیقی از اعاده حیثیت در قانون مطرح نشده است. اعاده حیثیت یا اعاده شرف در مواردی به وجود می آید که آبروی فرد در اثر یک اتهام یا یک نسبت بیجا دچار آسیب می گردد و در مواردی که شان، جایگاه و موقعیت افراد دچار خدشه می گردد، و دید و نگرش جامعه نسبت به او تغییر خواهد کرد برای جلوگیری از ادامه دار بودن آثار نسبت دادن یک اتهام اعاده حیثیت مطرح می گردد. اعاده حیثیت یعنی بازگرداندن اهلیت و موقعیت فرد به وضع سابق. طبق ماده یک قانون مسئولیت مدنی: هر کس بدون مجوز قانونی عمداً یا در نتیجه بی‌احتیاطی به جان یا سلامتی یا مال یا آزادی یا حیثیت یا شهرت تجارتی یا به هر حق دیگر‌ی که به موجب قانون برای افراد ایجاد گردیده لطمه‌ای وارد نماید که موجب ضرر مادی یا معنوی دیگری شود مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود‌می‌باشد. علاوه بر عذرخواهی و خسارت شخص می تواند درخواست بازگشت آبروی از دست رفته خود را بکند. طبق تبصره ۱ ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری نیز هتک حیثیت جز مصادیق زیان معنوی قلمداد و قابل مطالبه می باشد. زيان معنوي عبارت از صدمات روحي يا هتك حيثيت و اعتبار شخصي، خانوادگي يا اجتماعي است. که برای جبران آن، قانون در این ماده دو راه حل داده است یکی عذر خواهی و دیگری انتشار عدم محکومیت در روزنامه ها.

مشاوره حقوقی فوری

مشاوره تخصصی تلفنی و متنی آنلاین با وکلای سراسر کشور

اعاده حیثیت

اعاده حیثیت چیست؟

اعاده حیثیت دارای دو معنای عرفی و حقوقی می باشد.

اعاده حیثیت عرفی

اعاده حیثیت عرفی در جرایم زیر اتفاق می افتد:

  • افترا: فردی جرمی را به دیگری نسبت دهد، بدون آن که قادر به اثبات آن باشد. در افترا مهم ترین نکته دروغ بودن عمل نسبت داده شده است. افترا به دو قسمت قولی و عملی تقسیم می گردد. آنچه بیان شد افترا قولی بود. در افترا از طریق فعل که بر خلاف افترای قولی یک جرم مقید است عبارت است از قرار دادن الات و ادوات جرم در لباس و جیب و کیف و دیگر اشیا متعلق به فرد که شخص در اثر این عمل دچار تعقیب می گردد.
  • نشر اکاذیب: اظهار و گفتن دروغ یا نسبت دادن امری خلاف واقع چه به طور صریح چه به طور نسبی به دیگری ولی حتما باید به صورت کتبی انجام بگیرد که از طریق فضای مجازی نیز محقق می شود.
  • تهمت: توهین از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک که مخاطب آن، حتما اشخاص حقیقی می باشند.که مثل نشر اکاذیب از طریق فضای مجازی نیز محقق می شود.
  • هجو: هر کس با نظم یا نثر یا به صورت کتبی یا شفاهی به دیگری توهین کند و یا هجویه را منتشر نماید

در عرف عامه اگر شخصی بدون علت دچار سلب آبرو و حیثیت گردد در اصطلاح مردم حیثیتش هتک شده است. یا حتی حیثیت او از بین رفته است. یعنی شخص بدون اینکه جرمی انجام دهد به آبرو و شرفش تجاوز شده است.

اعاده حیثیت کیفری و حقوقی

آنچه که قانون مجازات آن را اعاده حیثیت دانسته است مربوط به عمل شخص مجرم است. در اعاده حیثیت عرفی، آبروی شخص بی گناهی دچار آسیب میگردد اما در اعاده حیثیت کیفری، شخص با جرمی که انجام داده است موجب شده حیثیتش لکه دار گردد. در اینجا هیچ عامل خارجی ای موجب سلب حیثیت از او نشده است وفقط خود شخص موجب آن است. در واقع شخص در اثر جرم از یک سری حقوق اجتماعی محروم می شود یعنی به حکم قانون اهلیت دارا شدن آن حقوق را از دست میدهد، اعاده حیثیت اعاده دوباره آن اهلیت و حقوق می باشد.

 

اعاده حیثیت و افترا

انواع اعاده حیثیت

  • الف) اعاده حیثیت به فرد بی گناهی که با توهین و تهمت دچار ضرر معنوی شده است بدون اینکه عمل خلاف قانون و شرعی از وی سرزده باشد
  • ب) اعاده حیثیت کیفری یا همان اعاده حقوق اجتماعی که فرد مجرم بعد از گذشتن از دوران محکومیت ناشی از جرم اش و گذشت زمان های مقرر در قانون از او اعاده حیثیت شده است و دوباره دارای اهلیت میگردد.
  • ج) اعاده حیثیت به متهمی که بر اثر تقصیر یا اشتباه قاضی تعقیب یا مجازات شده ولی بعد ها تبرئه گردیده است.

بیشتر بخوانید: مجازات توهین به مقدسات در قانون ایران


شیوه های اعاده حیثیت افراد

  • الف- در هتک حیثیت از طریق تهمت و افترا ونشر اکاذیب: هتک حیثیت افراد به هر شکل ممنوع است و در قانون برای آن مجازات تعیین گردیده است. طبق ماده ۲۲ قانون اساسی نیز حیثیت و جان و مال محترم است و باید مصون از تعرض باشد. افراد با طرح شکایت توهین و افترا و نشر اکاذیب موضوع را دنبال میکنند. این امر مانع از درخواست خسارت معنوی نمی باشد. مجازات توهین شلاق تا (۷۴) ضربه و یا پنجاه هزار‌تا یک میلیون ریال جزای نقدی خواهد بود. مجازات افترا حبس از ۶ ماه تا سه سال یا تا ۷۴ ضربه و مجازات نشر اکاذیب حبس از دو ماه تا دو سال و یا شلاق تا ۷۴ ضربه می باشد.
  • ب- هتک حیثیت در نتیجه اشتباه قاضی: طبق اصل ۱۷۱ قانون اساسی هر گاه در اثر تقصیر یا اشتباه قاضی در موضوع یا در حکم یا در تطبیق حکم بر مورد خاص، ضرر مادی یا معنوی متوجه کسی گردد، در صورت تقصیر، مقصر طبق موازین اسلامی ضامن است و در غیر این صورت خسارت به وسیله دولت جبران می‌شود، و در هر حال از متهم اعاده حیثیت می‌گردد. شیوه اعاده حیثیت همان است که در مورد ضرر معنوی مطرح کردیم یعنی با توجه به اوضاع و احوال و شخصیت متهم، هر اقدامی که جهت کاهش الام متهم لازم باشد انجام میگیرد.

نکته: فرق اشتباه با تقصیر در قصد و نیت عمل قاضی می باشد و در اشتباه، قاضی قصد ایراد خسارت ندارد.

  • ج- هتک حیثیت ناشی از عمل خود مجرم:چون مجرم با ارتکاب جرم حالت خطرناکی را از خود بروز داده است علاوه بر تحمل مجازات حبس از یک سری حقوق اجتماعی نیز محروم میگردد از جمله آسیب هایی که به مجرم وارد میگردد ثبت محکومیت در سجل کیفری و نداشتن اهلیت استیفا برای تصدی برخی امور می باشد. منظور از اعاده حیثیت در اینجا برگرداندن همان صلاحیت های قبلی به محکوم می باشد.

عکس دادگاه

مدت اعاده حیثیت مجرمین چقدر می باشد؟

محرومیت تبعی یا همان محرومیت از حقوق اجتماعی اثری علاوه بر محکومیت اصلی متهم می باشند که در صورت وجود شرایط قاضی مجبور است متهم را در سال های تعیین شده از حقوق اجتماعی مشخص شده محروم نماید. به این صورت که شخص بعد از گذراندن دوران محکومیتش یا شمول مرور زمان مجازات تبعی اش آغاز می گردد و با پایان این مدت باید حیثیتش اعاده شده و بجز یک سری مشاغل خاص که تا آخر عمر از تصدی آن محروم است باید اهلیت او برای سایر حقوق وی به او بازگردانده شود مدت های محرومیت به شرح زیر است:

  • الف- هفت سال در محکومیت به مجازات های سالب حیات و حبس ابد از تاریخ توقف اجرای حکم اصلی
  • ب- سه سال در محکومیت به قطع عضو، قصاص عضو در صورتی که دیه جنایت وارد شده بیش از نصف دیه مجنیٌ علیه باشد، نفی بلد و حبس تا درجه چهار
  • پ- دو سال در محکومیت به شلاق حدی، قصاص عضو در صورتی که دیه جنایت وارد شده نصف دیه مجنیٌ علیه یا کمتر از آن باشد و حبس درجه پنج

شرایط اعاده حیثیت محکومان

  1. ابتدایی ترین شرط، محکوم شدن محکوم به موجب حکم قطعی دادگاه می باشد. به این معنی که از حکم تجدید نظر یا فرجام خواهی شده باشد یا اگر بدوی می باشد مدت زمان تجدید نظر یا فرجام اش گذشته و حکم تایید شده است
  2. اجرای حکم و تحمل مجازات یا شمول مرور زمان راجع به آن شرط لازم برای اعاده اجرای مجازات و تحمل آن است اما جرایمی که مشمول مرور زمان شده اند تحمل شده محسوب می گردند و مدت زمانی که باید بگذرد تا محکوم اعاده حیثیت شود از مرور زمان می باشد.
  3. محکومیت باید ناشی از جرایم عمدی باشد: فقط در این حالت بحث اعاده حیثیت پیش می آید
  4. گذشت مدت های مذکور در ماده ۲۵ قانون مجازات

افترا

اعاده حیثیت تاجر ورشکسته

ورشکستگی تاجر یا می تواند عادی باشد یا در اثر تقصیر و تقلب. با توجه به اینکه ورشکستگی به دو مورد اخیر جرم است. اعاده حیثیت تاجری که ورشکسته عادی یا به تقصیر باشد طبق ماده ۵۶۱ قانون تجارت با پرداخت کلیه دیون و مخارج و متعلقاتی می باشد که به آن تعلق گرفته است اما ورشکسته به تقلب زمانی اعاده اعتبار می شود که ابتدا اعاده حیثیت کیفری تحصیل کرده باشد زیرا این موارد جرم است و مجازات دارد. پس اعاده اعتبار تاجر ورشکسته به تقلب و تقصیر به اعاده اعتباری کیفری او بستگی دارد.

‌ماده ۵۷۵- ورشکستگان به تقلب و همچنین اشخاصی که برای سرقت یا کلاهبرداری یا خیانت در امانت محکوم شده‌اند مادامی که از جنبه جزایی‌ اعاده حیثیت نکرده‌اند نمی‌توانند از جنبه تجارتی اعاده اعتبار کنند.

اعاده حیثیت در اسلام

هدف اسلام از کیفر بزهکاران زجر دادن و عذاب دادن  آنها وصرف تشفی خاطر بزه دیدگان نمی باشد بلکه هدف تادیب مجرم تغییر اندیشه های اخلاقی او و تهذیب نفس و بوجود آوردن جامعه سالم میباشد. اسلام از اینکه گناهکاران را بعد از تحمل کیفر مجرم بدانیم نهی کرده است بلکه نهاد توبه نیز دادن فرصت به گناهکار برای اصلاح خود می باشد. درست است که در هیچ قسمت حقوق اسلام حرفی از اعاده حیثیت نزده اما بر لزوم بازگشت مجرم به جامعه تاکید دارد.

طریقه شکایت و نمونه شکایت

درپایان بحث باید اذعان داشت که بهترین شیوه جهت اعاده حیثت و محکوم کردن شخص شکایت از وی تحت عنوان افترا می باشد. که بسته به نظر قاضی و آثار جرم برای آن مجازات درنظر گرفته خواهد شد.

با سلام

احتراماً به استحضار می رساند:

اینجانب با طرح شکواییه ای از جانب مشتکی عنه در دادسرا …… شعبه ……. به شماره پرونده ……….. به اتهامات ………… متهم شدم. از آن جایی که اتهامات مشتکی عنه نسبت به بنده واهی بوده و از اثبات آن عاجزمانده اند، قرار منع تعقیب به نفع اینجانب صادر گردید. لذا با توجه به ادله اینجانب که شامل تصویر مصدق قرار صادره از دادسرا به شماره ……… مورخ ………. و محتوای پرونده ………… و همچنین به استناد ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی تعزیرات، تعقیب و مجازات مشتکی عنه را به اتهام افترا استدعا دارم.

18 نظرات
  1. فاطمه می گوید

    سلام وقتتون بخیر.
    من حدود ده ماه قبل از سمت یه خانم مورد تهمت و افترا قرار گرفتم ولی اقدامی انجام ندادم..
    میخاستم بدونم الان بعد این مدت میتونم اقدام کنم با وجود اینکه من برا حرفاشون شاهد هم دارم؟؟؟

    1. بهزاد زینالی می گوید

      بله امکانش هست تا یک سال

  2. مریم می گوید

    سلام
    من‌پدر پیری دارم که مدیر ساختمان یه فیلم از ایشون پخش کردن وباعث سدن آبروی ایشون رو ببرن و ایشون رو مورد آزار و اذیت دیگران قرار بدن آیا من میتونم از دست ایشون بابت این کارشون شکایت کنم ؟

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام بله با توجه به محتوای فیلم نوع شکایت متفاوته میتونید در قسمت مشاوره تلفنی یا متنی سایت زیر از وکلا بپرسید
      https://vakiltop.com/

  3. ففه می گوید

    سلام خسته نباشید ما ازسه نفرشاکی شدیم برا ورود به عنف و ضرب و جرح سرقت حالا همش ثابت شده جز سرقته مالی رو که بردن دیر فاکتورشو بردیم قاضی براسرقت تبریه کرد اما ضرب وجرح وورود به عنف محکوم شدن حالا رفتن بخاطر سرقته اعاده حیثیت کرده میشه اصلا ماشاهدم بردیم اما قاضی رد کرد

    1. بهزاد زینالی می گوید

      در خصوص اعاده حیثیت برای شکات چون سو نیت افترا وجود نداره معمولا منع تعقیب صادر میشه نگران نباشید

  4. مریم می گوید

    سلام . یک دعوایی ت روستامون شده ولی شوهر من اصلا اون شب شهرستان نبودن. ولی چون از قبل با شوهرم مشکل داشتن و حتی ی پرونده بر علیه شوهرم دارن. بخاطر همین از شوهرم دوباره بخاطر دعوا اون شب شکایت کردن الان ما می تونیم اعاده حیثیت کنیم؟

    1. بهزاد زینالی می گوید

      خیر ایشان تهمت نزدند که شما اعاده حیثیت کنید ، از راه قانونی طرح شکایت کردند

  5. 111 می گوید

    سلام. از خواهرم به جرم دزدی شکایت کردند.خواهرم بیگناه شناخته شده. می تونیم ادعای شرف کنیم؟ چون و مجلس روضه تهمت زدن بعد شکایت کردند.

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام بابت شکایت اعاده حیثیت امکانش نیست

  6. 111 می گوید

    چرا نمیشه؟ قرار منع تعقیب صادر شده.

  7. محمد می گوید

    سلام خسته نباشید یکی از بستگان ما افترایی به پدر من زده طی ۱۲ سال با اینکه همه داستان رو میدونن و بیگناه پدرم و این حرف ها در بلند مدت واس خونواده ما هم دردسر ساز شده ولی ایشون برای غریبه ها هم‌ باز توضیح میده
    میخواستم بدونم شکایت کنم از دستش اعاده حیثیت میشه کرده

    1. وکیل تاپ می گوید

      سلام بله امکان شکایت افترا وجود داره

  8. ممد می گوید

    سلام خسته نباشید یکی از بستگان ما افترایی به پدر من زده طی ۱۲ سال با اینکه همه داستان رو میدونن و بیگناه پدرم و این حرف ها در بلند مدت واس خونواده ما هم دردسر ساز شده ولی ایشون برای غریبه ها هم‌ باز توضیح میده
    میخواستم بدونم شکایت کنم از دستش اعاده حیثیت میشه کرده

  9. قاسمی می گوید

    سلام وقت بخیر خانمی از بنده به جرم مزاحمت شکایت کردن که در جلسه باز پرسی منع تعیب بنده صادر شد ورفع اتهام شد الان بنده میتونم اعاده حیثیت کنم

    1. وکیل تاپ می گوید

      سلام ایشان سو نیت نداشته اند لذا شکایت افترا شما نیز منع تعقیب می خورد

  10. سپیده می گوید

    سلام من یه شاکی داشتم که پرونده من از ابتدا باید شکایت حقوقی میشده ولی این اقا چون به خواستگارییشون جواب منفی دادم از اول علیه من شکایت کیفری کرد و در جلسه اول قاضی بهشون توپید که ردال پرونده حقوقی هست و شما چرا باید کیفری به جرم کلاهبرداری شکایت کنید وقتی آثار جرمی وحود نداره. الان میخوام با منع تعقیبم اعاده حیثیت کنم ایا امکان پذیر هست ‌؟

    1. وکیل تاپ می گوید

      سلام چون سو نیت افترا ندارند و اثباتش سخته خیر

سوالات خود را از ما بپرسید

وکلای پایه یک ما اماده پاسخ به سوالات شما هستند