استرداد جهیزیه و هزینه ی آن

جهیزیه حق زن و ملک اوست و زن است که به مرد اجازه ی استفاده از وسایلش را می دهد اما در بعضی اوقات، مردان ادعا می کنند که تمام وسایل را خودشان تهیه کرده اند لذا باید از لحاظ حقوقی وارد عمل شد.

 یکی از مباحث زیادی که دادگاه های خانواده با آن روبرو می باشند مسائل مالی مربوط به جهیزیه می باشد. در مطلب زیر سعی شده است ضمن تعریف جهیزیه و سیاهه به تمام نکته آن من جمله، وظیفه تهیه جهاز، مسئولیت تخریب کننده، اختلاف و نزاع های موجود و روند عملی طرح دعوی استرداد و هزینه ها و مدارک آن اشاره گردد.

جهیزیه

جهیزیه چیست؟

به مجموعه وسایل و اشیائی که از سوی خانواده دختر به عروس به هنگام رفتن به منزل بخت (شوهر) هدیه می شود جهاز گفته می‌شود. در بسیاری از خانواده‌ها مرسوم است که زن به فراخور دارایی خود و کسانش، تمام یا بخشی از اثاث مورد نیاز خود را به خانۀ شوهر ببرد. این رسم را دلایل گوناگون اجتماعی و روانی به وجود‌ آورده است.

تأمین معاش خانواده بر عهده شوهر است؛ زن هیچ وظیفه ای بر آوردن جهاز ندارد ولی این امر در جامعه سنتی ما مرسوم است.

مشاوره حقوقی فوری

مشاوره تخصصی تلفنی و متنی آنلاین با وکلای سراسر کشور

سیاهه جهیزیه

زن برای اثبات مالک بودن خود در دادگاه خانواده باید دلیل داشته باشد. سیاهه یا لیست یا فاکتور جهیزیه، ورقه ای ساده است که ریز اموالی که زن تحت عنوان جهیزیه آورده حتی مارک و تعداد اموال در آن درج می شود. این برگه به خودی خود اهمیتی ندارد و صرفا امضا داماد آن را مهم می کند زیرا منظور از سند، برگه ای است که امضا دارد و در مراجع به عنوان دلیل اثباتی شناخته می شود.. برای محکم کاری و داشتن شاهد نیز افراد خانواده همسر نیز معمولا آن را امضا می نمایند. استرداد جهیزیه بدون سیاهه ممکن است اما دشواری های آن بیشتر است. که معمولا نیاز به مشورت با وکیل خانواده و گرفتن راه حل های موجود دارد.

تهیه جهیزیه به عهده کیست؟

ما نه در قانون و نه در شرع با این نکته مواجه نمی شویم که آوردن اسباب و اثاث و وسایل زندگی مشترک بر عهده زن یا پدر او باشد اما در عرف جامعه ایران این امر یک کار عادی و حتی بایدی و اجبار تلقی می‌گردد( که ریشه در این تفکر مرد سالارانه دارد که وظیفه کار و تامین زندگی بر عهده مرد است پس آوردن وسایل بر عهده زن باشد یا چون مهر دختر نصف مهر پسر می باشد این کسری باید از طریق جهاز جبران گردد).

اما طبق ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی با اینکه عنوان جهیزیه استفاده نشده است اما در مبحث نفقه آمده است که نفقه اعم از لباس، مسکن، غذا و اثاث خانه است که در صورت تمکین بر عهده مرد است. که باید با توجه به شان و منزلت و مقام زن باشد.

استرداد جهیزیه

تخریب و فروش جهیزیه توسط مرد و مجازات کیفری آن

مردی که جهاز همسرش را به دیگری منتقل می‌کند؛ مجرم است و این عمل در قانون جرم انگاری شده است. طبق ماده یک قانون انتقال به غیر: کسی که مال غیر را با علم به اینکه مال غیر است به نحوی از انحاء عیناً یا منفعتاً بدون مجوز قانونی به دیگری منتقل کند، کلاهبردار ‌محسوب و مطابق ماده ۲۳۸ قانون مجازات عمومی محکوم می‌شود. ‌و همچنین است انتقال‌ گیرنده که در حین معامله عالم به عدم مالکیت انتقال‌دهنده باشد.

مالکیت اموال محترم شمرده شده است و خراب کردن اموال نیز جرم انگاری شده است.تخریب اموال توسط شوهر نیز قابل پیگیری کیفری می باشد زیرا به طور عمد به مال دیگری ضربه زده است.مجازات جرم تخریب در خصوص اموال منقول حبس از شش ماه تا سه سال می باشد.

در خصوص متهم نمودن شوهر به عنوان خائن در امانت حتما باید اموال به او سپرده شود و او این اموال را تصاحب یا تلف نماید.اگر در ورقه سیاهه شوهر امین دانسته شود و اموال به او سپرده شود و او این را امضا نموده باشد این اقدام کیفری نیز ممکن است.

جهیزیه ملک زن است

اصولا در عرف ما جهیزیه اموالی می باشد که زوجه زندگی مشترک، به خانه همسر خود می آورد. آوردن این اموال به منزل شوهر به منزله نصف نصف کردن اینها نمی باشد. کماکان مال، یک مالک دارد و آن هم زن است؛ مگر اینکه زوجه با ورود به زندگی مشترک آن اموال را به شوهر خود ببخشد.

مرد صرفا از طرف همسر خود اباحه تصرف دارد یعنی استفاده کردنش از جهیزیه مباح است اما هر زمان که زوجه بخواهد می‌تواند از ادامه تصرف مرد جلوگیری کند. ولی از آنجایی که عقد ازدواج مبتنی بر مسامحه و از خود گذشتگی می باشد اخلاقا زن این اموال را در اختیار خانواده قرار خواهد داد.

سیاهه جهیزیه

اختلاف بین زن و شوهر در بقای جهیزیه

اگر در عقد ازدواج، برای جهاز سیاهه ای تهیه گردد و شوهر به عنوان امین آنرا امضا کند، تصرفات او در مال باید متناسب و معقول و متعارف باشد اما باید مال را به صاحبش برگرداند و هنگامی که در بقا یا تلف چیزی شک شود با توجه به اصل استصحاب بقای آن فرض می گردد. و اگر مرد، نتواند تلف را ثابت کند محکوم به رد آن می شود.مگر اینکه ثابت کند که مال بدون تعدی و تفریط او از بین رفته است.

اختلاف بین زن و شوهر در مالکیت جهیزیه

اختلاف در مالکیت زمانی بوجود می آید که سیاهه ای از جهاز وجود ندارد؛ زیرا با وجود سیاهه، مرد به در اختیار قرار داشتن مالکیت اموال نزد خانم اقرار کرده است. اما زمانی که مشخص نیست کدام اموال جز جهیزیه می باشد و کدام اموال در طول زندگی مشترک تحصیل شده است، دادگاه سندی برای اثبات مالکیت زن ندارد و بر اساس علم خود و عرف محل حکم می‌دهد. مثلا در شهر اصفهان تمام و کمال جزییات یک خانه با زن می باشد، اگر مرد مدعی باشد که اموال جز جهیزیه نیست باید ثابت کند.اما اگر علم قاضی و اوضاع و احوال و عرف محل نیز کمکی به این موضوع نکند چاره ای نیست که دست به دامان اماره تصرف شویم.طبق این قاعده، تصرف به عنوان مالکیت دلیل مالکیت است. تصرف اختصاصی طرفین به عنوان مالکیت آن قلمداد می کنیم مثلا سشواری که صرفا در اتاق زن است و مورد استفاده اوست مال اوست.. در صورتی که تصرف اختصاصی نیز نبود استعمال عرفی مد نظر می باشد.

طبق رای وحدت رویه هیات عمومی دیوان:از اثاث البیت آنچه که عرفا متعلق به زن است برای او و آنچه که متعلق به مرد است به شوهر قلمداد می شود.در مورد سایر اموال مشترک بین زوج و زوجه تقسیم می‌گردد.


بیشتر بخوانید: حقوق زن در اسلام و قانون مدنی


اقدامات احتیاطی برای حفظ جهیزیه

  • درخواست دستور موقت: از دادگاهی که صالح به رسیدگی به اصل دعوی است درخواست دستور موقت کنید.دستور موقت مانع نقل و انتقال مال و هرگونه خسارت در آینده می باشد
  • تامین خواسته: تامین یعنی در امنیت قرار دادن خواسته که هم قبل دعوی استرداد می تواند انجام شود هم قبل آن، ولی در صورتی که قبل مطرح کردن دعوی اصلی مطرح شود باید ظرف ده روز دادخواست برای دعوی اصلی طرح گردد
  • درخواست تامین دلیل: اگر خواهان، اسناد و مدارکی مبنی بر موجود بودن اموال و جهیزیه در محل زندگی مشترک در دست ندارد یا لیستی نشان از تحویل جهیزیه به شوهر در دسترس یا موجود نیست؛ می‌تواند با درخواست تأمین دلیل تمامی اموال موجود در خانه را تأمین و توسط عضو شورا یا کارشناس متخصص لیست دقیق اموال را به دست آورد تا ادله کامل برای طرح دعوای خود داشته باشد
  • شکایت کیفری از همسر: فروش این اموال توسط شوهر می‌تواند از سوی دادسرا و دادگاه به عنوان فروش مال غیر مورد رسیدگی قرار گیرد.

استرداد جهیزیه

روند عملی استرداد جهیزیه

هر شخصی می تواند قبل از تقدیم دادخواست، حق خود را به وسیله اظهارنامه طلب کند؛ به شرط اینکه زمان طلب رسیده باشد. شخصی که اظهارنامه به دستش رسیده است می تواند پاسخ خود را در آن درج نماید اما اصولا مردم از این کار امتناع می‌کنند

دادگاه صالح استرداد جهیزیه

استرداد جهیزیه طبق ماده چهار قانون حمایت خانواده در دادگاه خانواده با طرح دادخواست مطرح می گردد اما اگر مبلغ خواسته در تهران، زیر بیست میلیون و در شهرستان زیر پنجاه میلیون باشد، از طریق شورای حل اختلاف، خواهان استرداد جهیزیه شد.

زمان استرداد جهیزیه

مسترد کردن جهیزیه زمان مشخصی ندارد، زیرا زن مالک مالش است و هر وقت بخواهد می تواند مالش را بخواهد و این امر ربطی به طلاق ندارد .حتی در صورتی که زن زندگی بدون مشکلی داشته باشد نیز می تواند دادخواست استرداد مطرح کند البته در عرف این مساله مطرح نیست و استرداد، بیشتر در مراحل قبل از طلاق اتفاق می افتد.

هزینه دادرسی برگرداندن جهاز

دعوی استرداد جهیزیه یک دعوی مالی می باشد که تعیین این امر برای مشخص کردن مقدار هزینه دادرسی اهمیت دارد.

طبق جدول تعرفه خدمات قضایی هزینه دادرسی دعاوی مالی به شرح زیر است:

  • هزینه دادرسی در دادگاه بدوی و ابتدایی، دعاوی تا دویست میلیون ریال: ۲/۵درصد ارزش خواسته
  • هزینه دادرسی در مرحله بدوی زائد بر دویست میلیون ریال:۳/۵ درصد ارزش خواسته
  • هزینه دادرسی در مرحله تجدید نظر و دادخواهی، صرف نظر از مبلغ آن: ۴/۵ درصد ارزش خواسته
  • هزینه دادرسی در صورتی که قیمت خواسته موقع تقدیم دادخواست معلوم نباشد:یک میلیون و پانصد

مدارک لازم برای دعوی استرداد جهیزیه

  • هر چیزی که نشان دهنده و ثابت کننده رابطه زوجیت یا اتمام آن باشد مانند عقد نامه، گواهی عدم سازش و..
  • برگه و سیاهه ای که از داماد گرفته شده مبنی بر اینکه مال به او تحویل داده شده است
  • سایر مدارک در صورت موجود بودن مانند: شهادت شهود در سیاهه، تامین دلیل، استشهادیه مبنی بر تعدی و تفریط جهیزیه و…

نتیجه گیری

به دعوایی که از طرف زن برای برگرداندن جهیزیه ای که با پول خودش یا پدرش آنرا خریده و به منزل مشترک برده؛ دعوای استرداد جهیزیه می گویند. اثبات این دعوا راه کار های ساده ای دارد که وکلا از آن آگاهند. البته که اگر سیاهه در دست باشد؛ کار به مراتب راحت تر جلو می رود. اما اگر مدرکی در دسترس نباشد؛ موضوع باز هم قابلیت اثبات دارد اما زمان بیشتری میطلبد لذا حتما از یک وکیل خوب مشاوره بگیرید تا شما را در جریان روند عملی کار قرار دهد

سوال متداول

برای دادن دادخواست استرداد جهیزیه کجا بریم؟

دفتر خدمات الکترونیک قضایی، مرجع ثبت دادخواست و ارسالش به دادگاه صالح است.

دعوای استرداد جهیزیه هزینه دارد؟

بله جز دعاوی مالی ای است که هزینه اش از دعوای غیر مالی بیشتر است اما در آخر می شود این هزینه را از شوهر گرفت

2.7/5 - (4 امتیاز)
27 نظرات
  1. شیما می گوید

    سلام ازتاریخ۹۹/۶/۱۱همسرمن بدون دلیل ازمنزل مشترک خارج شدوبعد۸روزفرزندمان راکه ۵.۵ساله وپسراست باخودبرد.درتاریخ ۷/۶من اقدام به درخواست ترکدانفاق کردم. نفقه.اجرت المثل ومهریه ام رادرخواست دادم.در.پرونده مهریه تعهدبه پرداخت نفقه کردولی نداد.الان حدود۱ماه میشه به منزل پدریم اومدم ودرخواست جهیزیه ام روداشتم.درمنزل مشترک مانده واجازه خروج نمیده.مصرف کننده شیشه هست.چون درهیچ دادگاهی موفق نبوددست رووسایلم گذاشته وهمراه زنی درمنزل به سرمیبره.قفل خونه روعوض کرده که من نتونم واردبشم ووسایلم روببر‌.لطف کنیدبگیدراه خروج سریعتروسایلم چیه؟درموندم به خدا

    1. بهزاد زینالی می گوید

      باید دادخواست استرداد جهیزیه مطرح نمایید

  2. امیر می گوید

    سلام تقاضای تمکبن دادم دادگاه قاضی گفت ک به منزل پدر خانوم رفته و اورا ب تمکبن دعوت کنید
    نتیجه رو اعلام کنید…
    بعد اگه بر نگرده خونه و استرداد جهزیه کنه می تونه بعد استرداد جهزیه تمکین کنه ؟؟؟

    1. وکیل تاپ می گوید

      سلام تا قبل از طلاق بله امکانش هست البته که نمیکنه این کارو

  3. نریمانی می گوید

    تکلیف لوازمی که دادماد برای شیربها تهیه میکند و اکثرا پنج قلم کالای اساسی میباشد چیست متعلق به زوج میباشد یا زوجه؟؟؟

  4. شقایق می گوید

    سلام من درخواست استراد جهبریه دادم شوهرم در مرحله اول جهیزه را تحویل نمی داد رای دا گاه اغلام و استرداد جهیزه اقدام علت این که هزینه دادرسری از طرف شوهرم به حساب من واریز شده چیه ایا مبلغ برای من هست

    1. محدثه لواسانی می گوید

      کسی که حکم علیه او صادر میشه موظفه هزینه هایی که شاکی در راستای احقاق حق خود کرده را پرداخت نماید

  5. زهرا اقایی می گوید

    سلام من ۱۴ ماهه که خانه شوهرم ترک کرده به منزل پدرم امدم شوهرم جهازیمو از خانه اجاره به خانه پدری خودش برده .من باید برای آوردن جهازیه چیکار کنم لطفا راهنمایی کنین

  6. زهرا اقائی می گوید

    سلام من ۱۴ ماهه که خانه شوهرم ترک کرده به منزل پدرم امدم شوهرم جهازیمو از خانه اجاره به خانه پدری خودش برده .من باید برای آوردن جهازیه چیکار کنم.هزینه اوردن چقدر میشود لطفا راهنمایی کنین

    1. وکیل تاپ می گوید

      سلام ابتدا یک اظهار نامه مبنی بر استرداد بفرستید و پس از ان دادخواست استرداد مطرح نمایید

  7. حمید می گوید

    من بدبخت ساده زنم رفته واسه جهزیه اش نفقه اش درخواست کرده میتونه تما چیزای ک من گرفتم ببره چکارکنم من کمکمک کنین بچه ام برده ۴ماه ندیدمش تهدیدمم کردن

    1. وکیل تاپ می گوید

      سلام خیر اگر شما مدرکی دال بر خرید لوازم دارید مالکیت انها متعلق به شماست

  8. الهام می گوید

    سلام خسته نباشیدبعدازگرفتن حکم از اجرای احکام برای پس گرفتن جهزیه و دادن حکم به کلانتری محل این حکم چندروزاعتبارداردواگرنرویم وبامامورحکم رااجرانکنیم دیگر امکان و فرصت استردادجهزیه رونداریم

  9. میترا می گوید

    سلام دوران عقد هستم همسرم بنده رو ترک کرده و رفته … چون من ساکن تهرانم و همسرم اصفهان جهیزیه رو اصفهان خریدم و گذاشتم منزل همسرم …. الان جهیزیه رو ب من برنمیگردونه و میگه استرداد بگیر …. من از دادگاه تهران باید اقدام کنم یا اصفهان؟

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام باید از اصفهان اقدام نماید

  10. جوردی می گوید

    سلام دوسال هست ازدواج کردم خونه و وسایل کامل خونه و ماشین همه مال من هست و شوهرم با یه دست لباس کهنه به زندگیم وارد شده بعد از ۷ ماه مشکلات جدی با شوهرم پیدا کردم طلاق توافقی اقدام کردیم حکم طلاق صادر شد ولی به بهانه بچه حاضر نشد بیاد دفتر طلاق الانم اختلاف و دعوا ادامه داده و هر روز به وسایل خونه خسارت میزنه باید چطور دادخواست بدم برای جلوگیری از ورودش به خونه و جلوگیری از خسارت به جهیزیه و وسایلم و اتومبیلم البته میخوام یه طرفه دادخواست طلاق و نفقه و مهریه هم بدم

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام بله میتوانید درخواست طلاق به استناد بودن شرایط عسروحرج اقدام نمایید

  11. زهرا می گوید

    من برای پس گرفتن جهیزیه مدرک ندارم نه شاهدی دارم نه فاکتور خرید نه لیست سیاهه نه پرینت بانکی ولی برگه ای دارم که توش وقایعی که همسرم قرار بوده بخره توش نوشته شده و به امضای خودش و چند شاهدی رسیده است من میتونم با ای برگه اقدام کنم برا پس گرفتن جهیزیم

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام: بله به استناد همان رسید ساده می توانید ادله خودتان را مطرح نمایید.

  12. رها می گوید

    سلام خسته نباشید بنده الا دوسال است ک با دوتا بچه در خانه پدری ب سر میبرم و حتی در این دوسال دیناری پرداخت نکرده است و ایشان را در تهران با یک خانوم دیگر در رباط کریم دستیگر کرده اند و چون نظامی بود تبعید به یک شهر دیگر شده و الا من چ کارهایی میتونم بکنم تا به حقم برسم وکیل هم گرفتم ولی تازه فهمیدم ک علیه من و طرف اونا هستش خواهش میکنم کمکم کنین واقعا بدجوری گیر کردم با دوتا بچه تهران هم میام ولی جوابی از هیچ جانمیتونم بگیرم خواهشا همه راهایی ک میتونم برم و موفق شم رو بهم بگین ممنونم ازتون یاعلی….

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام: می توانید به استناد و اثبات شرایط عسرو حرج درخواست طلاق نمایید.

  13. قاسمی می گوید

    سلام
    من برای گرفتن جهیزیه ام شکایت کردم و حکم ب نفع من اوند ولی قاضی خسارت جهیزیه ام رو ب نرخ چند سال پیش ک عروسی کردم حساب می کنه در حالی ک برای همه ی خانما ب نرخ روزه.. باید چیکار کنم و چرا قاضی اینقدر تبعیض قائل شده

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام: خسارت تاخیر تادیه وجه نقد از تاریخ مطالبه است نه ازتاریخ اقامه دعوا .

  14. مهیاکیان می گوید

    سلام وقت بخیر هزینه استرداد از طرف زوجه به عهده کیست؟ میشه بعدا از زوج مطالبه کرد چون هزینش خیلی بالا میشه.ممنونم

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام: جهیزیه برای زن بوده و استرداد ان نیز از طرف زن بوده و هزینه را نیز باید خودش پرداخت نماید مگر اعسار از پرداخت هزینه دادرسی تقدیم نمایید.

  15. مهیاکیان می گوید

    سلام خسته نباشید. هزینه استرداد جهیزیه با زوج ؟ ممنونم

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام: با زوجه می باشد.

زمان پاسخ به دیدگاه شما از طرف وکلای سایت وکیل تاپ ۴۸ ساعت می باشد. درصورت نیاز به مشاوره فوری حقوقی میتوانید از این لینک نسبت به پرسش سوال خود اقدام کنید.



سوالات خود را از ما بپرسید

وکلای پایه یک ما اماده پاسخ به سوالات شما هستند

7 + بیست =