شرح و تفسیر ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی

در جامعه امروزی، ارگان ها و نهاد های مختلفی وجود دارند که مطابق با قانون، وظیفه خدمات رسانی به مردم در در زمینه های مختلف را دارا می باشند. بعضی از این ارگان ها و نهادها به دلیل وسعت ارائه خدمات و وظایفی که دارند و همچنین انتظار بالای جامعه از آنها، برای اینکه بتوانند به وظایف خود به طور کامل و بدون کمی و کاستی عمل نمایند به طبع می بایست دارای کارمندان و کارکنان متعددی باشند تا بتوانند به وظایف خود در مقابل قشر وسیعی از جامعه که از آنها انتظار خدمات دارند رسیدگی کنند.

اما این سازمان ها و نهاد ها اصولا برای ارائه خدمات به مردم خودشان مستقیما وارد عمل نمی شوند بلکه به دلایل مختلف با انعقاد قرارداد های پیمانکاری، وظایف خود را به پیمانکار محول می کنند.

پیمانکار و افراد تحت سرپرستی او مطابق با قانون، دارای یک سری حقوق و تکالیف نسبت به یکدیگر می باشند که دراین متن قصد داریم به آن بپردازیم

قرارداد های پیمانکاری چیست

قرارداد پیمانکاری به بیان ساده عبارتست از اینکه؛ شخصی (کارفرما) فعالیتها، اقدامات را که خود قادر به انجام آن نیست را به شخص دیگری (پیمانکار) که می تواند اعم از شخص حقیقی و حقوقی باشد واگذار نماید.

قرارداد های پیمانکاری و ماده 38 تامین اجتماعی

موضوع قراردادهای پیمانکاری ممکن است در زمینه های مختلفی از جمله؛ ساخت و ساز، حمل و نقل، ارائه خدمات مختلف برای مثال؛ رنگ آمیزی جدول های یک خیابان، آسفالت نمودن خیابان و … باشد.

قراردادهای پیمانکاری دارای آثار و ابعاد مختلفی است که به مدت کار، تخصص، توافق طرفین و… بستگی دارد. همچنین قراردادهای پیمانکاری از پیچیدگی ها و گستردگی های مختلفی برخوردار است که از بحث اصلی ما خارج است. برای آشنایی بیشتر با قرارداد پیمانکاری میتوانید مطلب «قرارداد پیمانکاری چیست» سایت وکیل تاپ را مطالعه فرمایید.

اما موضوعی که در این مطلب قصد داریم به آن بپردازیم و مطالب بیان شده همگی مقدمه ای از مطلب اصلی محسوب می شود بحث مسئولیتی است که قانون بر عهده پیمانکار قرار داده است و آن هم بیمه نمودن تمامی اعضا و پرسنل تحت نظر خود می باشد که در ادامه متن بیشتر به آن پرداخته می شود.

الزامی بودن بیمه کردن کارگر

به موجب ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی، کلیه ی کارفرمایان و پیمانکاران موظف هستند که نسبت به بیمه نمودن تمامی افراد زیرمجموعه خود اعم از کارمند و کارگر اقدام نمایند.

این اقدام قانونگذار که جنبه حمایتی از کارگران دارد، که به تبع خطرات و آسیب هایی که هرکارگری را در حین انجام کار با مخاطره روبه رو می کند به وجود آمده است که اقدامی شایسته و قابل تقدیر است.

لازم به ذکر است که این امر به قدری مهم و قابل توجه و تامل است که قانون گذار مقرر داشته است که کارفرما موظف است پنج درصد کل مبلغ قرارداد پیمانکاری را نزد خود نگه داشته تا پیمانکار اقدام به دریافت مفاصاحساب (تسویه حساب) از تامین اجتماعی گردد و در نهایت اقدام به پرداخت آن پنج درصد کند.

اما اگر کارفرما بدون توجه به مقرره بیان شده نسبت به پرداخت تمام قرارداد پیمانکاری به پیمانکار اقدام کند، در صورتی که پیمانکار به وظایف خود عمل ننموده باشد یا بدهی به سازمان تامین اجتماعی داشته باشد، کارفرما مسئول پرداخت بدهی خواهد بود.

چه قراردادهایی مشمول ماده 38 قانون تامین اجتماعی می شود؟

چه قراردادهایی مشمول ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی می شود؟

در این خصوص قانون سه گروه از قراردادها را مشمول ماده ۳۸ دانسته است که البته همین سه دسته قشر وسیعی از فعالیت و خدمات را شامل می شود.

که به شرح زیر است:

  • قرارداد مشمول ضوابط طرح های عمرانی
  • قرارداد های غیر عمرانی
  • موارد خاص قراردادهای غیر عمرانی

در خصوص قرارداد های دسته اول لازم به ذکر است که، تمامی قرارداد های پیمانکاری و مشاوره ای در زمره این دسته قرار دارند. همچنین قرارداد هایی که تمام یا بخشی از اعتبارات آن توسط دولت، اعم از ملی، استانی و منطقه ای تامین شده باشد در دسته اول قرار می گیرد.

در تعریف قراردادهای غیرعمرانی باید گفت که، قراردادهایی که توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی منعقد می شود که بودجه و اعتبار آن توسط دولت تامین نمی شود. این قراردادها به دو صورت است؛ یا طرف قرارداد که می بایست کار مورد توافق را انجام دهد دارای نیروی انسانی است یا اینکه صرفا به وسیله دستگاه و ماشین آلات قرار است کار مورد نظر صورت پذیرد.

الزامی بودن بیمه کردن کارگردرنهایت دسته سوم موارد خاص قراردادهای عمرانی که به شرح زیر است:

  • پیمانکارانی که دارای کارگاه تولیدی، صنعتی و فنی می باشند.
  • قراردادهای خرید و فروش
  • قراردادهای گاز رسانی
  • قراردادهای خدمات شهری و نگهداری فضای سبز
  • قراردادهای طراحی و ساخت نرم افزار و ارائه خدمات رایانه ای
  • قراردادهای حسابرسی، تحقیقاتی و پژوهشی

همانطور که ملاحظه می کنید این سه دسته از قراردادها بسیاری از فعالیت ها و خدماتی را که امروزه در جامعه محقق می شود را پوشش داده و کمتر قراردادی را شاید بتوان یافت که مشمول ماه ۳۸ تامین اجتماعی که همان بیمه اجباری کارکنان و کارمندان یک مجموعه است را شامل نشود.

میزان حق بیمه

حال که با ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی آشنا شدیم و همچنین دریافتیم که چه قراردادهایی مشمول ماده ۳۸ قانون تامین اجتماعی می شوند می بایست به مبحث مهم دیگری در خصوص میزان پرداختی حق بیمه پرداخته شود.

مطابق با ماده ۲۸ قانون تامین اجتماعی، میزان پرداختی حق بیمه کارگران و کارمندان عبارتست از:

میزان ‌بیست و هشت درصد مزد یا حقوق است که هفت درصد آن به عهده بیمه شده و هجده درصد به عهده کارفرما و سه درصد به وسیله‌ ی دولت پرداخت خواهد شد.

میزان حق بیمه و ماده 38 بیمه تامین اجتماعی

نتیجه گیری مبحث

در پایان و به عنوان نتیجه گیری از آنچه که گفته شد، قانون تامین اجتماعی به منظور حمایت و محترم شمردن حقوق کارگران و کارمندان، اقدام به اتخاذ تصمیم نموده و مطابق با ماده ۳۸ قانون مذکور کلیه پیمانکاران و کارفرمایانی را که مشمول ماده ۳۸ هستند را مکلف به بیمه نمودن تمامی اعضای تحت سرپرستی خود نموده است.

قراردادهایی که پیمانکاران و کارفرمایان با کارگران و کارمندان خود منعقد می کنند از نظر شمول ماده ۳۸ بسته به نوع فعالیتی که انجام می دهند دارند که همانطور اشاره شد عمده ی فعالیت ها کارفرمایان و پیمانکاران مشمول ماده ۳۸ تامین اجتماعی شده و مکلف به بیمه نمودن اعضای خود می باشند.

سوالات رایج

بله و کارگر می تواند با به همراه داشتن مدارک اشتغال خود به هیات تشخیص اداره کار مراجعه و شکایت نماد

در صورت اثبات این امر، کارفرما علاوه بر پرداخت حق بیمه، به جزای نقدی معادل ۲ تا ۱۰ برابر حق بیمه محکوم میشود.

کارفرما مکلف به بیمه نمودن کارگر می باشد و هر شرط و توافقی در این زمینه صحیح نمی باشد.

3.9/5 - (10 امتیاز)
36 نظرات
  1. قدرت الله می گوید

    سلام راننده تانکر سوخت رسان هستم ماشین از خودم هست ودر پیمان یکی از شرکتهای حمل سوخت به جایگاهای سوخت فعالیت میکنم بیمه ام را خودم میدهم اما شرکت نفت۳ سال است که ۵درصد از کرایه ما را بر میداردوبرنمی گرداندبه عنوان ماده ۳۸.ایا قانونی است ( مسیر پرداخت کرایه:شرکت نفت،پیمان ،کار راننده ) با تشکر

  2. کوروش بهرامسری می گوید

    سلام من یک کارگر که در شرکت پودر سنگ که یک محیط آلوده به مدت بیست و شش ساله کار میکنم که در‌‌ایت مدت دچار بیماری برونشیت مزمن طبق نظریه پزشک فوق تخصص ریه به این جانب که این را باید ترک کنی وار کار افتادگی را درخواست بدی ،وقتی که کار فرما متوجه شد که م.‍‌‌
    ‍ن دنبال درمان می‌باشم با توسل به پلیس من را از محل کارم اخراج شدم حالا نتیجه چه میشود

  3. کوروش بهرامسری می گوید

    من یک کارگر هستم با سابقه بیست و شش کار در محیط آلوده شرکت پودر سنگ می‌باشم که دراین مدت طبق نظر دکتر فوق تخصص ریه مبتلا به برونشیت مزمن که بر اثر کار در محیط آلوده مبتلا شدم وهم اکنون تحط درمان میباشم،وقتی که کارفرما متوجه شد که من دنبال درمان هستم با توسل به پلیس از محل کار من را اخراج کرد و در پایگاه شکایت از کارفرما را انجام داده و منتظر جلسه دادگاه می باشم تا صدور رای ،ایا از کار افتادگی شامل من میشود،؟

  4. غلامحسین می گوید

    طبق کدام ماده قانون سازمان تامین اجتماعی مکلف است برای بیمه شدگان بیمارستان تاسیس کند؟

  5. تقی زاده می گوید

    سلام و خسته نباشید ، اگر کار بصورت کار به تنهایی ( مثل قرارداد پیمانکاری جابجایی مسافر با مینی بوس که پیمانکار طفرف قرارداد ، راننده هم باشد ) ، آیا باز هم تامین اجتماعی ، پول می گیرد؟

  6. محمد رضا نجیب می گوید

    سلام ضمن تشکر از راهنمایی خوبتان هزینه بیمه به قرارداد تعلق می گیرد تا چه مبلغی آیابه فاکتور هم تعلق می گیردآن هم به چه مبلغی

  7. حسین برزگری می گوید

    سلام و عرض خسته نباشید
    چنانچه کارفرما شخص حقیقی باشد هم مشمول ماده ۳۸ می شود و تامین اجتماعی می تواند حق بیمه را از شخص حقیقی پیگیری نماید
    ممنون

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام بله

  8. شهرام می گوید

    سلام.آیا ماده ۳۸ شامل بیمه شدگان خویش فرما نیز میشود؟؟

  9. جعفری می گوید

    سلام بنده مستمریبگیر هستم پدرم فوت کردند و تا زمان بازنشستگی کارفرما حق بیمه ایشان رو پرداخت کرده وبیمه اجباری بودند در حال حاضر حقوق بنده براساس حق بیمه اجباری واریز میشه ولی دفترچه درمانیم مشمول فرانشیز میباشد مدت یکساله دنبالشم که درستش کنم ولی راه به جایی نبردم لطفا راهنمایی کنید

  10. سجادکاکاوند می گوید

    باعرض ســـلام و ادب بنده بیش ازشیش سال سابقه بیمه پردازی دارم، وتازگی دوتاعمل جراحی لگن انجام دادم، تعویض مفصل، دکتر اول سه ماه استراحت برام نوشت که موافقت شد والان هم سه ماه دیگه برام نوشت کارهاشو انجام دادم منتظرجواب کمیسیون پزشکی هستم هنوز خبری نشده، ومن فقط تاسرماه وقت دارم که ببینم بیمه روبایدخودم بریزم یابااستراحتم موافقت میشه حالا بلاتکلیف موندم من

  11. محمد می گوید

    سلام و وقت بخیر

    واحد اجرای احکام دادگاه مطابق حکم اداره کار دستور توقیف مطالبات پیمانکار نزد کارفرما رو میده جهت پرداخت دستمزد کارگران

    کارفرما هم از دستور قضایی سرپیچی میکنه و از اعلام نتیجه خوداری میکنه

    بهانه کارفرما هم اینه که قسط آخر پیمانکار مربوط به مفاصاحساب بیمه هست (ماده ۳۸ تامین اجتماعی)

    اما ماده ۱۳ قانون کار میگه :
    کارفرما موظف به پرداخت دستمزد کارگر مطابق دستور مراجع قانونیه ، از محل مطالبات و حسن انجام کار پیمانکار

    تکلیف چیه؟
    پیشاپیش ممنون از پاسختون

  12. اسماعیل می گوید

    سلام بنده برا شرکت لبنیات به عنوان کارفرما کارمیکنم ولبنیات پخش میکنم خودم هم بیمه رانندگی پرداخت میکنم از حقوقی که شرکت به من میده ۵درصد بابت بیمه کم میکنه من چون خودم هم کارفرما هستم و هم خودم کار میکنم وبیمه رانندگی پرداخت میکنم ایا میتوانم بابت ۵درصد بیمه اقدام نمایم

  13. اقبالی می گوید

    سلام .حق بیمه چرخکار کفاشی ماهیانه چقدر است ؟؟بدون قرارداد وبیمه پیمانکاری ثبت شده توسط بازرس بیمه وکارفرما؟؟

  14. مهیار می گوید

    سلام، اگر قرارداد مشاوره با یک نفر که بازنشسته صندوق بازنشستگی ببندیم و مشاور بر اساس تعداد نفرات در قرارداد هزینه دریافت کند آیا نیاز یه کسر کسورات مرتبط با ماده ۳۸ هستیم؟ خواهشمندم راهنمایی نمایید

    1. بهزاد زینالی می گوید

      قانون تامین اجتماعی به منظور حمایت و محترم شمردن حقوق کارگران و کارمندان، اقدام به اتخاذ تصمیم نموده و مطابق با ماده ۳۸ قانون مذکور کلیه پیمانکاران و کارفرمایانی را که مشمول ماده ۳۸ هستند را مکلف به بیمه نمودن تمامی اعضای تحت سرپرستی خود نموده است.

      قراردادهایی که پیمانکاران و کارفرمایان با کارگران و کارمندان خود منعقد می کنند از نظر شمول ماده ۳۸ بسته به نوع فعالیتی که انجام می دهند دارند که همانطور اشاره شد عمده ی فعالیت ها کارفرمایان و پیمانکاران مشمول ماده ۳۸ تامین اجتماعی شده و مکلف به بیمه نمودن اعضای خود می باشند.

  15. فاطمي می گوید

    سلام واحترام
    بنده كارگاه توليدي دارم وبصورت فاكتوري با شركتي كار ميكنم وهيچ قرارداد پيمانكاري با هم ننوشتيم
    ايا بنده قانون پيمانكار اون شركت حساب ميشم

    1. بهزاد زینالی می گوید

      سلام
      لازم به ذکر است در برخی موارد پروژه های پیمانکاری بدون قرارداد اجرا می شوند. در این مورد طرفین همچنان می توانند جهت تقاضای حقوق و جبران خسارت خود اقدام نمایند. جهت کسب اطلاعات تکمیلی با شماره ۰۲۱۹۱۰۰۲۰۹۰ تماس حاصل فرمائید تا وکلای متخصص ما در این زمینه شما را راهنمایی نمایند. موفق و موید باشید.

  16. سید محمد رضا فیض اصفهانی می گوید

    بنام خدا من از مهر ماه سال ۶۱ کارگاه صحافی داشتم بعد از حدود ۳۰ سال کارگری رفته شکایت کرده که من ازسال ۶۰ تا ۶۱ یعنی یکسال قبل از آغاز به کار کارگاه در این صحافی کار میکردم اداره بیمه برای من حق بیمه بریده و علیرغم مدارک مثل جواز و اجاره نامه توجه نکرده من باید به کجا مراجعه کنم که مدارک من را بفهمند ؟

  17. حمید می گوید

    سلام من یک کار پیمانکاری از یک شرکت گرفتم و طبق ماده ۴ قرارداد نوشته هر گونه حقوق دولتی و کشور قانونی از جمله بیمه ماده ۳۸ تامین اجتماعی که به این پیمان تعلق می گیرد به عهده کار فرما می باشد ولی مراجعه کردم میگه ما فقط بیمه مبلغ کار رو میدیم بیمه اشخاص مثل کسانی که برات کار کردن رو نمی دیم آیا ماده ۳۸ به افراد هم تعلق می گیرد ممنون اگه راهنمایی کنید ۰۹۳۹۷۳۲۶۴۰۷

  18. فیضی می گوید

    سلام
    من فروشگاه زنجیره ای دارم و بیمه کارکنان را هم پرداخت میکنم ولی برای مفاسا حساب رفتم بیمه تامین اجتماعی میگه ۱۶.۷درصد پورسانت هم باید بدی
    برای چی باید این مبلغم پرداخت کنم ؟

    1. زینالی می گوید

      سلام: بله اگر کارکنان برای دریافتش به اداره کار مراجعه نمایید در هر حال شما را از طریق قانونی الزام به پرداخت می نمایند.

  19. مجتبی می گوید

    آیا کارفرما می‌تواند بیش از ۷ درصد از بیمه شده کسر کند؟

    1. زینالی می گوید

      سلام: در صورت اختلاف می توانید به اداره کارگر و کارفرما شکایت نمایید

  20. شبنم می گوید

    سلام: شرکتم سهامی خاص است سال ۹۷ قراداد بستم اجرای کار تا پایان ۹۸ طول کشید وچون آن زمان کرونا شدید بود ۳/۴ کار حمل شدو۱/۴ان به سال ۹۹ موکول شد در نتیجه فاکتور در سال ۹۹ صادر گرديد. متاسفانه حسابدار
    نا بلد برای جبران فاکتور مبلغی مجازی به نام سایر هزینه ها وارد دفاتر کرده درصورتیکه می توانست سالهای۹۷،۹۸،۹۹رابه یکدگر وصل کند حال سوال من این است که چگونه این اشتباه را تصیح کنم.

  21. محمد می گوید

    با سلام من و گروهی از دوستان مدت ده سال برای یکی از سازمانها به صورت اجاره اتومبیل با راننده خدمت کرده که حالا مدت دوسال است حقوق مارا به حساب یک شرکت طرف قرارداد واریز میکنند که به ما بدهد ودر طول کل مدت هیچکدام بیمه ما را پرداخت نکرده اند .حالا سوال اینجاست که برای هر دو حالت چه باسازمان مربوطه و چه با شرکت طرف قرارداد ما میتوانیم ادعای حق بیمه کنیم؟

    1. زینالی می گوید

      سلام: باید به اداره کار شکایت کرده و بابت روزهایی که بیمه صادر نشده است مطالبه حق بیمه ای که باید پرداخت میشده را به همراه خسترت تاخیر تادیه ان ایام را نیز مطالبه نمایید و لازمه این موارد تنظیم یک دادخواست به طرفیت کارفرمای مورد نظر می باشد

  22. احمد احمدی‌نیا می گوید

    آیا قرارداد یک شخص حقیقی با یک ارگان دولتی که کار منحصرا با تایید کارفرما توسط خود شخص حقیقی انجام گرفته باشد(طراحی و نظارت) و هیچ نیروی انسانی دیگری در قرارداد نباشد هم مشمول ماده ۳۸ تامین اجتماعی می‌شود؟

  23. علی محمد بیدارمغز- سخنران و مدرس تشریفات می گوید

    سلام. من یک سخنران خویش فرما، بازنشسته کادر سیاسی وزارت خارجه هستم، بیمه کشوری و دو بیمه مکمل دارم. آیا وقتی سخنرانی دارم کارفرما باید از من حق بیمه کم کند؟

  24. سید علا نقوی می گوید

    با سلام احتراما بنده نمایندگی بیمه دارم و تنهایی کار میکنم اخیرا از تامین اجتماعی نامه دادن که ۱۶/۶۷درصد کارمزد سالیانه را طبق ماده ۳۸ باید به حساب تامین اجتماعی واریز کنی لطفا راهنمایی فرمایید

  25. علي اكفوره می گوید

    آيا شخصي طبق مناقصه براي تامين غذاي پرسنل يك شركت كه مكان پخت را هم داردولي اجاره ميگيرد و هزينه خريد اقلام و مواد اوليه جهت پخت حق بيمه پرسنل و تماه هزينه ها برعهده شخص پيمانكار باشد و شركت فقط طبق فاكتور ماهيانه هزينه پول غذارا پرداخت ميكند شامل پرداخت مبلغي جهت دريافت مفاصا حساب جدا از حق بيمه پرسنل ميشود؟ و اگر شامل پرداخت مبلغي جز حق بيمه ميشود نبايد مگر هزينه خريد اقلام از آن كسر شودو در سود مبلغي به بيمه پرداخت شود .؟ و يا اگر پرسنلت هم بيمه باشند و هزينه بيمه ماهيانه را پرداخت كرده باشم باز بابدپولي جدا از حق بيمه پرسنل به تامين اجتماعي براي دريافت مفاصا حساب پرداخت شود؟

  26. علي اكفوره می گوید

    آيا شخصي طبق مناقصه براي تامين غذاي پرسنل يك شركت كه مكان پخت را هم داردولي اجاره ميگيرد و هزينه خريد اقلام و مواد اوليه جهت پخت حق بيمه پرسنل و تماه هزينه ها برعهده شخص پيمانكار باشد و شركت فقط طبق فاكتور ماهيانه هزينه پول غذارا پرداخت ميكند شامل پرداخت مبلغي جهت دريافت مفاصا حساب جدا از حق بيمه پرسنل ميشود؟ و اگر شامل پرداخت مبلغي جز حق بيمه ميشود نبايد مگر هزينه خريد اقلام از آن كسر شودو در سود مبلغي به بيمه پرداخت شود .؟ و يا اگر پرسنلت هم بيمه باشند و هزينه بيمه ماهيانه را پرداخت كرده باشم باز بابدپولي جدا از حق بيمه پرسنل به تامين اجتماعي براي دريافت مفاصا حساب پرداخت شود؟؟؟

  27. مختاری می گوید

    سلام منم نماینده بیمه هستم و مشکل مشابه شما دارم. اما طبق قانون ماده ۳۸ شامل پیمانکاران میشود اما نمایندگان بیمه به هیچ وجه پیمانکار به حساب نمیان ونباید مشمول این قانون شوند

  28. ابراهیم زاد می گوید

    آیا فرزندان شهید و جانبازان معاف از پرداخت بیمه میباشند ؟

  29. سعیدی می گوید

    باسلام وخستهنباشید من کارگزار کود هستم وهیچگونه دخالتی نسبت به تخلیه کود(بعهده راننده که در بارنامه ذکر شده است)وبارگیری هم بعهده مشتری میباشد با مراجعه به تامین اجتماعی اعلام کرده ازسال۹۹به بعد(چون قبلا مفاصاحساب میدادند)باید لیست کارگری اعلام کنیدوهمان ۱۶۰۶۸درصد بابت عملکردتان پرداخت کنید لطفا راهنمایی بفرمایید(کارگزاران دیگری باشکایت علیه تامین اجتماعی پس ازطی مراحل دردیوان عدالت اداری رای به ابطال این قانون نسبت به خودشانگرفتند)

  30. عباس می گوید

    سلام.مارانندگان نفتکش که خودمان حق بیمه رداخت میکنیم چرا تامین اجتماعی مبلغی بابت ماده۳۸ازمون کسرمیکنه

زمان پاسخ به دیدگاه شما از طرف وکلای سایت وکیل تاپ ۴۸ ساعت می باشد. درصورت نیاز به مشاوره فوری حقوقی میتوانید از این لینک نسبت به پرسش سوال خود اقدام کنید.



سوالات خود را از ما بپرسید

وکلای پایه یک ما اماده پاسخ به سوالات شما هستند

چهارده − 6 =